Phẫu thuật thay thủy tinh thể là phương pháp phổ biến giúp phục hồi thị lực cho người bị đục thủy tinh thể. Nhiều bệnh nhân sau mổ thường thắc mắc: “Thủy tinh thể nhân tạo có thay lại được không?” hoặc “Một mắt có thể thay thủy tinh thể nhiều lần không?”.
Câu trả lời là: có thể thay lại, nhưng trong đa số trường hợp, bệnh nhân chỉ cần phẫu thuật một lần duy nhất trong đời.
Thủy tinh thể nhân tạo có tồn tại vĩnh viễn không?
Trong phẫu thuật đục thủy tinh thể, bác sĩ sẽ lấy bỏ thủy tinh thể tự nhiên đã bị đục và đặt vào mắt một thủy tinh thể nhân tạo gọi là IOL (Intraocular Lens).
Khác với thủy tinh thể tự nhiên, thủy tinh thể nhân tạo:
- Không bị lão hóa theo tuổi
- Không bị đục trở lại
- Có độ bền rất cao
- Được thiết kế để tồn tại lâu dài trong mắt
Vì vậy, nếu ca mổ ổn định và không có biến chứng, người bệnh thường không cần thay lại lần nữa.
Vậy tại sao có người phải thay lại thủy tinh thể?
Mặc dù hiếm gặp, một số trường hợp vẫn cần phẫu thuật thay lại IOL. Nguyên nhân thường gồm:
Lệch thủy tinh thể nhân tạo
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất cần mổ lại.
Thủy tinh thể nhân tạo có thể bị:
- Lệch vị trí
- Rung lắc
- Rơi xuống dịch kính
Tình trạng này thường xảy ra ở:
- Người chấn thương mắt
- Bệnh nhân cận thị nặng
- Người có yếu dây chằng bao thể thủy tinh
- Sau nhiều năm phẫu thuật
Triệu chứng thường gặp:
- Nhìn mờ đột ngột
- Song thị
- Hình ảnh méo
- Cảm giác rung hình
Khi đó bác sĩ có thể:
- Cố định lại IOL
- Hoặc thay bằng loại khác phù hợp hơn
Sai số công suất thủy tinh thể
Sau mổ, một số bệnh nhân vẫn:
- Cận thị
- Viễn thị
- Loạn thị nhiều
Nguyên nhân có thể do:
- Sai số đo sinh trắc học trước mổ
- Giác mạc bất thường
- Chiều dài trục nhãn cầu quá đặc biệt
Trong trường hợp khúc xạ lệch quá nhiều và ảnh hưởng sinh hoạt, bác sĩ có thể:
- Đeo kính điều chỉnh
- Laser bổ sung
- Hoặc thay lại IOL khác công suất
Tuy nhiên tình huống này hiện nay ít gặp hơn nhờ máy đo hiện đại.
Biến chứng sau phẫu thuật
Một số biến chứng hiếm có thể khiến phải thay lại thủy tinh thể:
- Viêm nội nhãn
- Đục bao sau nặng kèm co kéo
- IOL gây viêm mạn tính
- Tăng nhãn áp do IOL
- Phù giác mạc kéo dài
Khi đó việc đổi loại thủy tinh thể khác có thể cần thiết để bảo vệ thị lực.
Không thích nghi với thủy tinh thể đa tiêu
Một số người đặt IOL đa tiêu để giảm phụ thuộc kính nhưng sau mổ lại:
- Chói sáng nhiều
- Quầng sáng ban đêm
- Giảm tương phản
- Khó lái xe ban đêm
Nếu triệu chứng kéo dài và ảnh hưởng chất lượng sống, bác sĩ có thể cân nhắc thay sang IOL đơn tiêu.
Một mắt thay thủy tinh thể được bao nhiêu lần?
Về lý thuyết, có thể thay nhiều lần. Tuy nhiên:
- Mỗi lần phẫu thuật lại đều khó hơn lần trước
- Nguy cơ biến chứng tăng lên
- Bao sau và cấu trúc nâng đỡ mắt yếu dần
Do đó bác sĩ luôn cố gắng:
- Chọn đúng loại IOL ngay từ đầu
- Hạn chế tối đa việc phải thay lại
Trên thực tế:
- Phần lớn bệnh nhân chỉ mổ 1 lần
- Một số ít cần mổ lần 2
- Việc thay từ 3 lần trở lên rất hiếm
Thay lại thủy tinh thể có nguy hiểm không?
Phẫu thuật thay lại IOL phức tạp hơn mổ đục thủy tinh thể thông thường vì:
- Mắt đã từng can thiệp trước đó
- Có thể dính bao sau
- Dây chằng yếu
- Nguy cơ rách bao và bong võng mạc cao hơn
Một số biến chứng có thể gặp:
- Xuất huyết nội nhãn
- Phù giác mạc
- Viêm nội nhãn
- Tăng nhãn áp
- Bong võng mạc
- Phù hoàng điểm
Vì vậy, bệnh nhân cần được đánh giá kỹ bởi bác sĩ chuyên sâu phẫu thuật khúc xạ – thủy tinh thể.
Đục bao sau có phải thay thủy tinh thể lần nữa không?
Nhiều bệnh nhân hiểu nhầm rằng “thủy tinh thể bị đục lại”. Thực tế:
- Thủy tinh thể nhân tạo không bị đục
- Phần bao phía sau còn sót lại bị mờ gọi là đục bao sau
Triệu chứng:
- Nhìn mờ trở lại
- Chói sáng
- Giảm thị lực sau vài tháng hoặc vài năm
Điều trị rất đơn giản bằng laser YAG:
- Không cần mổ
- Không cần thay IOL
- Thực hiện nhanh trong vài phút
Đây là biến chứng thường gặp nhưng không nguy hiểm nếu xử lý đúng.
Làm sao để hạn chế phải thay lại thủy tinh thể?
Người bệnh nên:
- Khám tiền phẫu kỹ lưỡng
- Đo sinh trắc học chính xác
- Chọn loại IOL phù hợp nhu cầu
- Điều trị ổn định bệnh lý giác mạc và võng mạc trước mổ
- Tái khám định kỳ sau phẫu thuật
- Tránh dụi mắt và chấn thương mắt
Ngoài ra, việc lựa chọn cơ sở chuyên khoa mắt uy tín và bác sĩ có kinh nghiệm đóng vai trò rất quan trọng.
Thủy tinh thể nhân tạo thường chỉ cần thay một lần và có thể tồn tại suốt đời. Tuy nhiên, trong một số trường hợp như lệch IOL, sai số khúc xạ hoặc biến chứng sau mổ, bệnh nhân vẫn có thể cần thay lại thủy tinh thể.
Dù kỹ thuật hiện nay rất an toàn, phẫu thuật thay lại luôn phức tạp hơn mổ lần đầu. Vì vậy, đánh giá chính xác trước phẫu thuật và theo dõi lâu dài sau mổ là yếu tố quan trọng giúp duy trì thị lực ổn định và hạn chế can thiệp nhiều lần.