Nhược cơ mắt (Ocular Myasthenia Gravis) là một bệnh lý tự miễn đặc thù. Điểm “đánh đố” nhất của bệnh này là các triệu chứng thường thay đổi theo thời gian, khiến người bệnh dễ lầm tưởng mình chỉ bị mỏi mắt thông thường hoặc mắc các bệnh về thần kinh khác.
Dấu hiệu nhận biết: “Kẻ giấu mặt” hay thay đổi
Triệu chứng của nhược cơ mắt có một đặc điểm cực kỳ quan trọng: Tính chất dao động. Bệnh thường nhẹ vào buổi sáng khi vừa ngủ dậy và nặng dần về cuối ngày hoặc sau khi gắng sức.
Sụp mi (Ptosis): Một hoặc cả hai mí mắt sụp xuống khiến mắt trông lờ đờ. Bạn có thể thấy rõ hơn khi cố nhìn lên cao hoặc sau một ngày làm việc căng thẳng.
Nhìn đôi (Diplopia): Bạn nhìn một vật thành hai (song thị). Điều này xảy ra do các cơ điều khiển nhãn cầu bị yếu, khiến hai mắt không phối hợp nhịp nhàng.
Biến mất khi nghỉ ngơi: Chỉ cần nhắm mắt nghỉ ngơi vài phút hoặc chườm đá lạnh, tình trạng sụp mi thường sẽ cải thiện rõ rệt trong chốc lát.
Tại sao cơ mắt lại “nhược”?
Để dễ hình dung, hãy tưởng tượng dây thần kinh là phích cắm, còn cơ mắt là ổ cắm. Để cơ hoạt động, thần kinh phải gửi một “tín hiệu hóa học” (gọi là Acetylcholine) vào ổ cắm.
Ở người bị nhược cơ, cơ thể tự sản sinh ra các kháng thể lạ. các kháng thể này chiếm chỗ hoặc phá hủy các “ổ cắm”, khiến tín hiệu thần kinh không truyền sang cơ được. Kết quả là dù não bộ ra lệnh “mở mắt ra”, nhưng cơ mắt lại không nhận được đủ mệnh lệnh và trở nên yếu ớt.
Đừng nhầm lẫn nhược cơ mắt với bệnh khác
Nhiều bệnh nhân thường đi khám nhầm chuyên khoa hoặc lo lắng quá mức vì tưởng mình bị:
Tai biến mạch máu não: Tai biến thường kèm theo yếu tay chân, méo miệng và xuất hiện đột ngột, trong khi nhược cơ chỉ khu trú ở mắt và diễn tiến từ từ.
Lão hóa/Sụp mi tuổi già: Sụp mi do tuổi tác thường cố định, không thay đổi theo thời gian trong ngày như nhược cơ.
Viêm kết mạc: Nhược cơ mắt không gây đỏ mắt, đau rát hay chảy nước mắt.
Phương pháp điều trị hiện nay
Tin vui là nhược cơ mắt hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu tuân thủ điều trị. Bác sĩ thường áp dụng các hướng sau:
| Phương pháp | Mục đích |
| Thuốc kháng Cholinesterase | Giúp tín hiệu thần kinh tồn tại lâu hơn để cơ kịp nhận lấy, cải thiện triệu chứng tức thì. |
| Thuốc ức chế miễn dịch | Ngăn chặn cơ thể sản sinh ra các kháng thể tấn công “ổ cắm” cơ. |
| Phẫu thuật tuyến ức | Trong một số ít trường hợp có bất thường ở tuyến ức (nơi sản sinh kháng thể), bác sĩ có thể chỉ định cắt bỏ. |
Lời khuyên “nằm lòng” cho bệnh nhân
Ghi nhật ký triệu chứng: Hãy theo dõi xem mắt sụp nhiều nhất vào lúc nào để cung cấp thông tin chính xác cho bác sĩ.
Tránh tự ý dùng thuốc: Một số loại kháng sinh hoặc thuốc an thần có thể làm bệnh nặng hơn. Luôn hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ thuốc gì.
Nghỉ ngơi là “thuốc”: Đừng cố gắng làm việc khi mắt đã mỏi. Những quãng nghỉ ngắn 5-10 phút giữa giờ làm việc có giá trị rất lớn.
Nhược cơ mắt không gây mù lòa, nhưng nó là tín hiệu báo động của cơ thể. Khoảng 50% người bị nhược cơ mắt có thể tiến triển thành nhược cơ toàn thân (ảnh hưởng đến việc nói, nuốt và hô hấp) trong vòng 2 năm đầu. Do đó, việc thăm khám sớm tại chuyên khoa Thần kinh là cực kỳ quan trọng.
Bác sĩ Hứa Anh Hiếu