Mụn trắng ở mi mắt trên là tình trạng thường gặp trong thực hành nhãn khoa. Đa số là lành tính, nhưng một số trường hợp có thể liên quan đến nhiễm trùng hoặc bệnh lý tuyến mi cần điều trị chuyên khoa. Việc nhận diện đúng và xác định thời điểm cần đi khám giúp tránh biến chứng và rút ngắn thời gian bệnh.
Nguyên nhân thường gặp
Chắp
Do tắc tuyến Meibomius → ứ đọng bã nhờn.
Khối tròn, chắc, không đau.
Da phía trên thường không đỏ rõ.
Tiến triển chậm, có thể tồn tại nhiều tuần.
Lẹo mắt
Nhiễm trùng cấp tính.
Sưng, đỏ, đau rõ, có thể thấy đầu mủ trắng.
Diễn tiến nhanh trong vài ngày.
Có thể tự vỡ và thoát mủ.
Milia
Nang nhỏ chứa keratin.
Kích thước 1–2 mm, màu trắng, không đau.
Thường nằm nông dưới da, không viêm.
Tính chất thẩm mỹ, không nguy hiểm.
Viêm bờ mi mạn tính
Rối loạn tuyến Meibomius.
Kèm vảy bám bờ mi, ngứa, cộm.
Dễ tái phát chắp/lẹo.
Khi nào cần đi khám chuyên khoa mắt?
Mụn không tự cải thiện sau 1–2 tuần
Lẹo thường cải thiện trong 7–10 ngày.
Chắp có thể kéo dài hơn, nhưng nếu không giảm kích thước → cần đánh giá.
Tăng kích thước hoặc tái phát nhiều lần
Chắp tái phát cùng vị trí có thể cần:
Nạo chắp
Sinh thiết loại trừ tổn thương ác tính hiếm gặp
Đau nhiều, sưng lan rộng
Gợi ý nhiễm trùng lan tỏa.
Cần loại trừ:
Viêm mô tế bào trước vách
Áp xe mi
Ảnh hưởng thị lực
Mụn lớn gây:
Chèn ép giác mạc → loạn thị tạm thời
Nhìn mờ
Cần can thiệp sớm.
Có dấu hiệu toàn thân hoặc nặng
Sốt
Đau lan vùng mặt
Sưng hạch trước tai
→ Cần đánh giá nhiễm trùng lan rộng.
Không chắc chắn chẩn đoán
Tổn thương:
Bờ không đều
Loét, chảy máu
Mất lông mi khu trú
→ Cần loại trừ u mi.
Hướng xử trí ban đầu (trường hợp nhẹ)
Chườm ấm
10–15 phút/lần, 3–4 lần/ngày.
Giúp làm mềm chất bã, thông tuyến.
Vệ sinh bờ mi
Dùng dung dịch chuyên dụng hoặc nước ấm pha loãng.
Giảm vi khuẩn và bít tắc.
Không nặn mụn
Tránh lan nhiễm trùng.
Có thể gây viêm mô tế bào.
Hạn chế trang điểm mắt
Tránh làm nặng thêm tắc tuyến.
Điều trị chuyên khoa khi cần
Tùy nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định:
- Kháng sinh tại chỗ (lẹo)
- Kháng sinh toàn thân (nhiễm trùng lan rộng)
- Tiêm corticosteroid nội tổn thương (chắp chọn lọc)
- Nạo chắp
- Điều trị viêm bờ mi mạn tính lâu dài
Mụn trắng ở mi mắt trên phần lớn lành tính, thường gặp nhất là Chắp, Lẹo mắt và Milia. Tuy nhiên, cần đi khám khi tổn thương kéo dài, đau nhiều, tái phát hoặc ảnh hưởng thị lực. Đánh giá sớm giúp điều trị đúng nguyên nhân, hạn chế biến chứng và tránh bỏ sót các bệnh lý hiếm nhưng nghiêm trọng.