Đục thủy tinh thể là nguyên nhân hàng đầu gây giảm thị lực ở người trung niên và cao tuổi. Khi thủy tinh thể bị mờ đục, ánh sáng khó đi qua, dẫn đến nhìn mờ, chói, lóa và hạn chế sinh hoạt hằng ngày. Hiện nay, phẫu thuật thay thủy tinh thể đục bằng thủy tinh thể nhân tạo là phương pháp điều trị duy nhất, mang lại kết quả thị lực tốt cho hầu hết bệnh nhân.
Tuy nhiên, để đạt hiệu quả tối ưu và hạn chế rủi ro, người bệnh cần chuẩn bị kỹ trước mổ và tuân thủ chăm sóc sau mổ.
Những điều cần biết trước khi phẫu thuật
Khám và đánh giá toàn diện
Đo thị lực: có và không kính để xác định mức độ ảnh hưởng.
Siêu âm và đo sinh trắc nhãn cầu: nhằm tính công suất thủy tinh thể nhân tạo.
Đánh giá toàn bộ mắt: nhãn áp, giác mạc, võng mạc, thần kinh thị giác. Soi đáy mắt, chụp OCT hoàng điểm, gai thị thần kinh.
Khám toàn thân: huyết áp, tim mạch, tiểu đường, vì các bệnh này có thể ảnh hưởng đến an toàn ca mổ.
Thảo luận cùng bác sĩ
Thời điểm mổ: không nên chờ đến khi mất thị lực quá nhiều mới can thiệp.
Lựa chọn loại thủy tinh thể nhân tạo: đơn tiêu, đa tiêu, hoặc chỉnh loạn thị tùy nhu cầu và điều kiện tài chính.
Nguy cơ và biến chứng: như viêm nhiễm, phù giác mạc, bong võng mạc – tuy hiếm nhưng cần được giải thích rõ.
Chuẩn bị trước ngày mổ
Dùng thuốc kháng sinh nhỏ mắt theo chỉ định để phòng ngừa nhiễm trùng.
Ngưng một số thuốc chống đông nếu bác sĩ yêu cầu.
Vệ sinh mắt, tắm gội sạch sẽ, ngủ đủ giấc.
Ăn uống bình thường nếu gây tê tại chỗ; nếu gây mê cần nhịn ăn theo chỉ định.
Nhờ người thân đưa đón và hỗ trợ sau phẫu thuật.
Xem thêm: Tăng nhãn áp mắt là gì? Những nguyên nhân thường gặp dẫn đến tăng nhãn áp
Những điều cần biết sau khi phẫu thuật
Ngay sau mổ
Mắt được băng kín hoặc đeo kính bảo vệ trong vài giờ đầu.
Có thể cảm giác cộm nhẹ, chảy nước mắt hoặc nhìn mờ thoáng qua – đây là hiện tượng bình thường.
Thị lực sẽ cải thiện dần trong những ngày kế tiếp.
Chăm sóc tại nhà
Nhỏ thuốc đúng giờ: bao gồm thuốc kháng sinh, kháng viêm, giảm phù nề theo đơn.
Bảo vệ mắt: không dụi mắt, tránh nước bẩn vào mắt, đeo kính khi ra ngoài.
Sinh hoạt: không mang vác nặng, không cúi gập người sâu, hạn chế tập thể thao mạnh trong 3–4 tuần đầu.
Ăn uống: tăng cường rau xanh, trái cây; hạn chế rượu bia, thuốc lá để mắt hồi phục tốt hơn.
Theo dõi các dấu hiệu bất thường
Bệnh nhân cần đi khám ngay nếu xuất hiện:
- Đau nhức dữ dội trong mắt.
- Thị lực giảm đột ngột thay vì cải thiện.
- Mắt đỏ nhiều, sưng nề.
- Thấy chớp sáng, ruồi bay hoặc màn che trước mắt – có thể là dấu hiệu bong võng mạc.
Tái khám định kỳ
- Theo lịch: sau mổ 1 ngày, 1 tuần, 1 tháng và theo hẹn của bác sĩ.
- Mục đích: kiểm tra thị lực, vị trí thủy tinh thể nhân tạo, tình trạng giác mạc và võng mạc.
- Sau 4–6 tuần, bệnh nhân có thể đo kính gọng mới nếu cần.
Kỳ vọng sau mổ
Phẫu thuật giúp khôi phục thị lực rõ rệt, nhưng mức cải thiện còn phụ thuộc vào tình trạng võng mạc và bệnh lý đi kèm.
Với thủy tinh thể đơn tiêu, phần lớn bệnh nhân vẫn cần kính để đọc sách hoặc nhìn gần. Nếu chọn thủy tinh thể đa tiêu hoặc chỉnh loạn thị, có thể giảm phụ thuộc vào kính hơn.
Thị lực thường ổn định sau khoảng 1–2 tháng, bệnh nhân có thể sinh hoạt, làm việc, lái xe bình thường trở lại.
Tổng kết
Phẫu thuật đục thủy tinh thể là phương pháp an toàn, hiệu quả cao, mang lại cơ hội “sáng mắt” cho người bệnh. Tuy nhiên, sự thành công của ca mổ không chỉ phụ thuộc vào tay nghề bác sĩ, mà còn ở việc chuẩn bị kỹ lưỡng trước phẫu thuật, tuân thủ chăm sóc sau phẫu thuật và tái khám đúng hẹn. Hiểu rõ những điều cần biết trước và sau mổ sẽ giúp bệnh nhân yên tâm hơn, hồi phục nhanh chóng và duy trì thị lực tốt lâu dài.