Ung thư nguyên bào võng mạc là gì?
Hãy tưởng tượng con mắt của chúng ta hoạt động giống như một chiếc máy ảnh. Để chụp được hình, máy ảnh cần có cuộn phim ở phía sau. Trong mắt, “cuộn phim” này chính là võng mạc – một lớp mô thần kinh mỏng nằm ở tận cùng bên trong đáy mắt, có nhiệm vụ cảm nhận ánh sáng và gửi tín hiệu lên não để ta có thể nhìn thấy mọi vật.
Ung thư võng mạc, có tên gọi y khoa đầy đủ là ung thư nguyên bào võng mạc (Retinoblastoma), là một bệnh lý ác tính hình thành ngay tại lớp màng nhạy cảm này. Bệnh thường khởi phát do sự đột biến gen, khiến các tế bào võng mạc (nguyên bào võng mạc) phát triển vượt ra ngoài tầm kiểm soát và tạo thành khối u.
Đây là căn bệnh chủ yếu tấn công trẻ em, đặc biệt là các bé dưới 5 tuổi. Khối u có thể xuất hiện ở một mắt hoặc cả hai mắt. Dù hiếm gặp, nó lại là loại ung thư mắt phổ biến nhất ở trẻ nhỏ.
Các triệu chứng điển hình của bệnh
Sự quan sát hàng ngày của cha mẹ là yếu tố quyết định để phát hiện bệnh. Dưới đây là các dấu hiệu cảnh báo quan trọng nhất:
- Đồng tử trắng (Hiện tượng “mắt mèo“): Đây là triệu chứng phổ biến và dễ nhận biết nhất. Khi chụp ảnh có đèn flash, thay vì thấy con ngươi màu đỏ như bình thường, mắt trẻ lại xuất hiện đốm trắng hoặc vàng nhạt do ánh sáng phản chiếu lại khối u, trông giống mắt mèo trong đêm.
- lác mắt (Lé mắt): Một mắt nhìn thẳng, mắt kia lệch vào trong hoặc ra ngoài do khối u làm suy giảm thị lực nghiêm trọng.
- Mắt sưng đỏ, đau nhức: Lòng trắng sưng đỏ nhưng không có rỉ (ghèn) như đau mắt thông thường, trẻ hay quấy khóc do đau nhức từ bên trong.
- Đổi màu mống mắt: Lòng đen của một mắt thay đổi màu sắc, khác biệt hoàn toàn so với mắt còn lại.
- Thị lực kém: Trẻ hay quờ quạng, vấp ngã, cầm trượt đồ vật hoặc không nhìn theo đồ chơi.
Chữa khỏi ung thư, mắt trẻ có còn nhìn được không?
Khối u phát triển rất nhanh, có thể di căn lên não đe dọa tính mạng. Tuy nhiên, bệnh có thể chữa khỏi tới hơn 95%. Việc mắt bệnh có còn nhìn thấy sau khi điều trị hay không phụ thuộc hoàn toàn vào thời điểm phát hiện:
- Nếu phát hiện sớm (u còn nhỏ): Bác sĩ có thể dùng các phương pháp bảo tồn (như laser, hóa trị cục bộ) để tiêu diệt khối u, giúp trẻ giữ lại được nhãn cầu và phần lớn thị lực.
- Nếu phát hiện muộn (u đã quá lớn): Bắt buộc phải phẫu thuật khoét bỏ nhãn cầu để ngăn ung thư di căn, giữ lại mạng sống cho trẻ. Lúc này, mắt bệnh sẽ mất thị lực vĩnh viễn (sau đó trẻ có thể lắp mắt giả để đảm bảo thẩm mỹ).
Chính vì vậy, cha mẹ hãy thường xuyên quan sát ánh mắt của con và qua các bức ảnh. Ngay khi thấy “đồng tử trắng” hay lác mắt, hãy đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt ngay lập tức để giữ lại trọn vẹn tương lai và ánh sáng cho con.
Bác sĩ Hứa Anh Hiếu