Tăng nhãn áp (Elevated intraocular pressure – IOP) là tình trạng áp lực dịch trong mắt cao hơn mức bình thường (10–21 mmHg). Đây là một yếu tố nguy cơ quan trọng, nhưng không đồng nghĩa với bệnh glôcôm (cườm nước). Việc phân biệt rõ giữa hai khái niệm này giúp bệnh nhân hiểu đúng và biết cách theo dõi, điều trị kịp thời.
Phân biệt tăng nhãn áp và glôcôm
Tăng nhãn áp (Ocular hypertension): Là khi áp lực trong mắt cao hơn 21 mmHg nhưng chưa có tổn thương thần kinh thị giác và chưa ảnh hưởng thị trường. Người bệnh có thể sống nhiều năm chỉ với tăng nhãn áp nếu được theo dõi định kỳ.
Glôcôm (Glaucoma, cườm nước): Là một nhóm bệnh mạn tính, đặc trưng bởi tổn thương thần kinh thị giác và thị trường thu hẹp dần. Tăng nhãn áp là yếu tố nguy cơ chính, nhưng glôcôm cũng có thể xảy ra ngay cả khi nhãn áp bình thường (glôcôm nhãn áp bình thường).
Như vậy: Tăng nhãn áp ≠ Glôcôm. Người có tăng nhãn áp chưa chắc đã bị glôcôm, nhưng nếu để nhãn áp cao kéo dài không kiểm soát, nguy cơ tiến triển thành glôcôm rất lớn.
Tăng nhãn áp có chữa khỏi không?
Tăng nhãn áp đơn thuần: Có thể kiểm soát tốt bằng thuốc nhỏ hạ nhãn áp, laser hoặc thay đổi lối sống. Nếu phát hiện sớm và tuân thủ điều trị, nhãn áp có thể duy trì ở mức an toàn, giảm nguy cơ tiến triển thành glôcôm. Nói cách khác, tăng nhãn áp có thể “điều chỉnh và kiểm soát được”.
Glôcôm (cườm nước): Khi đã tổn thương thần kinh thị giác, các tế bào thần kinh bị mất đi không thể hồi phục. Điều trị chỉ giúp ngăn ngừa bệnh tiến triển thêm, giữ lại thị lực hiện có, chứ không thể “chữa khỏi” hoàn toàn.
Xem thêm: Thoái hóa điểm vàng: Cách điều trị và ngăn ngừa tiến triển
Điều trị và kiểm soát tăng nhãn áp
Thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp: Nhóm prostaglandin analog, beta-blocker, alpha agonist, carbonic anhydrase inhibitor… (theo chỉ định của bác sĩ).
Laser: Ví dụ thủ thuật laser trabeculoplasty giúp cải thiện đường thoát thủy dịch.
Phẫu thuật: Nếu thuốc và laser không kiểm soát được nhãn áp.
Lối sống: Giảm muối, hạn chế caffeine, tập thể dục điều độ, tránh cúi gập người lâu, ngủ đúng tư thế để không làm tăng nhãn áp ban đêm.
Theo dõi định kỳ
Người được chẩn đoán tăng nhãn áp cần:
- Đo nhãn áp định kỳ.
- Chụp và soi thần kinh thị giác.
- Làm thị trường để phát hiện sớm dấu hiệu glôcôm.
- Tuân thủ đơn thuốc, không tự ý bỏ điều trị khi thấy mắt bình thường.
Kết luận
Tăng nhãn áp: Có thể kiểm soát được, chưa chắc đã gây mù nếu theo dõi và điều trị đúng.
Glôcôm (cườm nước): Không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể ngăn ngừa tiến triển nếu kiểm soát nhãn áp kịp thời.
Vì vậy, việc phát hiện sớm tăng nhãn áp và điều trị đúng cách chính là chìa khóa để phòng ngừa glôcôm và bảo vệ thị lực lâu dài.
Tài liệu tham khảo
American Academy of Ophthalmology. Glaucoma and Ocular Hypertension. AAO, 2022.
Weinreb RN, Aung T, Medeiros FA. The pathophysiology and treatment of glaucoma: a review. JAMA. 2014;311(18):1901–1911.
Nguyễn Xuân Hiệp. Nhãn khoa. NXB Y học, 2018.