Một ngày thức dậy, bạn bỗng thấy mắt bé yêu ngập tràn nước mắt, kèm theo rất nhiều rỉ (ghèn) vàng đọng ở khóe mắt khiến mi mắt dính chặt vào nhau. Rất có thể, thiên thần nhỏ của bạn đã mắc phải một tình trạng khá phổ biến: Tắc tuyến lệ bẩm sinh.
Đừng quá lo lắng! Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân và cách xử trí an toàn, khoa học nhất để bảo vệ đôi mắt sáng ngời của bé ngay tại nhà.
Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh là gì?
Bình thường, nước mắt được tiết ra để làm sạch và giữ ẩm cho mắt, sau đó sẽ chảy qua một đường ống nhỏ ở góc trong của mắt (gọi là tuyến lệ hay ống lệ mũi) để xuống mũi.
Tắc tuyến lệ xảy ra khi hệ thống ống dẫn này bị nghẽn, khiến nước mắt không thể thoát xuống mũi được. Hậu quả là nước mắt bị ứ đọng lại, trào ra ngoài và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, sinh ra nhiều rỉ mắt.
Nguyên nhân khiến trẻ bị tắc tuyến lệ
Có khoảng 20% trẻ sơ sinh gặp phải tình trạng này ngay từ khi chào đời. Các nguyên nhân chính bao gồm:
- Màng ngăn bẩm sinh: Ở cuối ống lệ mũi của trẻ thường có một lớp màng mỏng. Thông thường lớp màng này sẽ tự rách ra khi trẻ chào đời. Nếu nó không tự rách, ống lệ sẽ bị bít tắc.
- Ống lệ quá hẹp: Hệ thống dẫn lưu nước mắt của trẻ sơ sinh chưa phát triển hoàn thiện nên đường ống có thể bị hẹp bẩm sinh.
Cách xử trí an toàn tại nhà cho mẹ và bé
Hơn 90% trường hợp tắc tuyến lệ bẩm sinh sẽ tự khỏi trước khi trẻ được 1 tuổi nếu cha mẹ biết cách chăm sóc đúng cách theo 3 bước “vàng” dưới đây:
Bước 1: Vệ sinh mắt cho bé hàng ngày
- Mẹ hãy rửa tay thật sạch bằng xà phòng trước khi chạm vào mắt bé.
- Dùng bông y tế vô khuẩn (hoặc gạc mềm) thấm nước muối sinh lý 0.9%.
- Lau nhẹ nhàng từ góc trong mắt (gần mũi) ra góc ngoài mắt.
Lưu ý: Mỗi miếng bông chỉ lau một lần duy nhất rồi bỏ đi, không lau đi lau lại để tránh đưa vi khuẩn ngược vào mắt bé.
Bước 2: Massage tuyến lệ (Biện pháp cốt lõi)
Đây là cách hiệu quả nhất để tạo áp lực giúp lớp màng ngăn ở ống lệ tự vỡ ra.
- Cách làm: Dùng ngón tay trỏ (đã cắt móng tay và rửa sạch) đặt vào góc trong của mắt bé (vùng cạnh sống mũi). Ấn nhẹ và vuốt đều dọc theo sống mũi từ trên xuống dưới.
- Tần suất: Thực hiện từ 2 – 4 lần mỗi ngày, mỗi lần khoảng 10 – 15 nhịp. Nên làm lúc bé đang ngủ hoặc khi bé ngoan để tránh làm tổn thương da bé.
Bước 3: Chỉ dùng thuốc khi có chỉ định
Tắc tuyến lệ không phải là viêm mắt do vi khuẩn. Vì vậy, mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh để nhỏ cho con khi chưa có sự thăm khám và kê đơn của bác sĩ.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?
Mặc dù đây là hiện tượng lành tính, cha mẹ cần đưa bé đến bệnh viện chuyên khoa mắt ngay nếu thấy các dấu hiệu bất thường sau:
- Vùng góc mắt trong của bé bị sưng đỏ, nóng, hoặc ấn vào thấy bé khóc vì đau (dấu hiệu viêm túi lệ cấp tính).
- Rỉ mắt chuyển sang màu xanh đặc, ra liên tục với số lượng lớn.
- Lòng trắng của mắt bé bị đỏ rực.
- Bé đã quá 1 tuổi nhưng tình trạng chảy nước mắt sống vẫn không thuyên giảm (khi đó bác sĩ có thể sẽ cân nhắc thủ thuật thông tuyến lệ cho bé).
Chăm sóc đôi mắt trẻ sơ sinh đòi hỏi sự kiên trì và nhẹ nhàng. Chỉ cần mẹ thực hiện đúng cách vệ sinh và massage đều đặn, “đường ống nước mắt” của con sẽ sớm được khơi thông, trả lại cho bé đôi mắt khỏe mạnh và trong veo!
Bác Sĩ Hứa Anh Hiếu