Đục thủy tinh thể có thể trì hoãn phẫu thuật nếu thị lực vẫn đảm bảo sinh hoạt bình thường và chưa có biến chứng. Tuy nhiên, không nên trì hoãn quá lâu, vì thủy tinh thể càng đục thì phẫu thuật càng khó, nguy cơ biến chứng càng cao.
Đục thủy tinh thể – có nhất thiết phải mổ ngay?
Đục thủy tinh thể (cataract) là tình trạng thủy tinh thể trong suốt của mắt bị mờ đục, khiến ánh sáng đi vào võng mạc bị cản trở. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây giảm thị lực và mù lòa có thể phòng ngừa được.
Điều nhiều người băn khoăn là: khi phát hiện đục thủy tinh thể, có nhất thiết phải mổ ngay không, hay có thể trì hoãn?
Câu trả lời: có thể trì hoãn phẫu thuật nếu tình trạng đục chưa ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, việc trì hoãn chỉ nên thực hiện trong giới hạn an toàn và cần theo dõi chặt chẽ.
Khi nào có thể trì hoãn mổ?
Người bệnh hoàn toàn có thể chờ đợi nếu:
Thị lực vẫn đáp ứng nhu cầu sinh hoạt: vẫn đọc sách, xem TV, đi lại và lái xe ban ngày mà không gặp khó khăn đáng kể.
Mảng đục chưa che khuất trục thị giác chính: mắt chỉ hơi mờ, ánh sáng chưa bị tán xạ nhiều.
Không xuất hiện triệu chứng gây khó chịu nghiêm trọng: chẳng hạn lóa sáng khi nhìn đèn pha, quầng sáng quanh đèn hoặc song thị một mắt.
Không có bệnh mắt khác cần can thiệp ngay: ví dụ bệnh võng mạc tiểu đường, thoái hóa hoàng điểm – những bệnh này cần quan sát rõ đáy mắt, nếu đục chưa che khuất, có thể chờ.
Trong giai đoạn này, người bệnh có thể thay kính mới, dùng kính lọc chống chói và điều chỉnh ánh sáng môi trường để cải thiện tạm thời thị lực.
Khi nào không nên trì hoãn?
Có những trường hợp không nên chờ đợi, bởi trì hoãn có thể gây nguy hiểm hoặc làm giảm hiệu quả phẫu thuật:
Thị lực giảm ảnh hưởng rõ rệt đến cuộc sống
- Không thể lái xe an toàn, nhất là ban đêm.
- Khó đọc, khó nhận diện khuôn mặt, làm việc bị cản trở.
Đục che mất tầm nhìn co tổn thương ở đáy mắt
- Bác sĩ không quan sát hoặc điều trị được võng mạc (bệnh võng mạc tiểu đường).
Xuất hiện biến chứng
Tăng nhãn áp do thủy tinh thể quá lớn.
Thủy tinh thể đục chín trắng hoặc đục thủy tinh thể kèm viêm màng bồ đào dễ gây viêm, rò rỉ chất nhân.
Chỉ còn một mắt nhìn được
Nếu mắt còn lại đã mất thị lực, việc trì hoãn sẽ gây nguy cơ mất khả năng tự chủ hoàn toàn.
Nguy cơ nếu trì hoãn quá lâu
Phẫu thuật khó khăn hơn: thủy tinh thể cứng, dày, khiến thao tác mổ phaco khó, thời gian mổ dài, tỷ lệ biến chứng cao hơn.
Nguy cơ biến chứng nội nhãn: tăng nhãn áp, viêm, lệch nhân thủy tinh thể.
Hồi phục thị lực kém hơn: nếu chờ quá muộn, các tổn thương thứ phát (võng mạc, thần kinh thị giác) có thể làm kết quả mổ không đạt như mong đợi.
Những dạng đục tiến triển nhanh – không nên chờ lâu
Đục thủy tinh thể cực sau (PSC): gây mờ mắt, chói sáng rất sớm dù mảng đục nhỏ.
Người bị tiểu đường: thủy tinh thể dễ đục nhanh hơn bình thường.
Người dùng corticosteroid kéo dài: mảng đục có thể phát triển nhanh, ảnh hưởng thị lực chỉ trong vài tháng.
Trong các trường hợp này, trì hoãn phẫu thuật thường khiến thị lực giảm nhanh chóng, ảnh hưởng lớn đến công việc và sinh hoạt.
Cách quản lý trong thời gian trì hoãn
Nếu được bác sĩ đồng ý cho hoãn phẫu thuật, người bệnh cần:
- Thay kính định kỳ để tối ưu thị lực.
- Sử dụng kính râm, kính lọc ánh sáng nhằm giảm lóa, chói khi ra ngoài.
- Tăng cường ánh sáng khi đọc và làm việc để mắt dễ tập trung.
- Kiểm soát bệnh toàn thân: đặc biệt là tiểu đường, tăng huyết áp.
- Khám mắt định kỳ 3–6 tháng/lần, hoặc tái khám ngay khi có dấu hiệu thay đổi thị lực.
Tổng kết
Đục thủy tinh thể có thể trì hoãn phẫu thuật nếu thị lực vẫn đảm bảo sinh hoạt bình thường và chưa có biến chứng. Tuy nhiên, không nên trì hoãn quá lâu, vì thủy tinh thể càng đục thì phẫu thuật càng khó, nguy cơ biến chứng càng cao.
Nguyên tắc chung: mổ khi thị lực không còn đáp ứng nhu cầu cuộc sống hàng ngày hoặc khi xuất hiện biến chứng. Việc tái khám định kỳ và trao đổi kỹ với bác sĩ sẽ giúp bạn chọn thời điểm mổ an toàn, hiệu quả và phù hợp nhất.