Cận thị đang trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng toàn cầu với tỷ lệ mắc tăng nhanh, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên. Theo xu hướng hiện tại, việc kiểm soát tiến triển cận thị không chỉ tập trung vào điều chỉnh khúc xạ mà còn nhằm ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng của cận thị cao.
Phương pháp quang học tiên tiến
Kính đa tiêu điểm, kính áp tròng orthokeratology và kính có thiết kế defocus đã được chứng minh hiệu quả trong việc điều chỉnh sự kéo dài trục nhãn cầu. Kính áp tròng orthokeratology (OK lens) hoạt động bằng cách định hình lại bề mặt giác mạc trong thời gian ngủ, tạo ra hiệu ứng defocus cận thị ngoại biên, từ đó làm chậm sự phát triển của cận thị.
Kính đa tiêu điểm mềm là một lựa chọn khác được ưa chuộng, với thiết kế tạo ra vùng nhìn rõ trung tâm và vùng defocus ngoại biên. Nghiên cứu cho thấy các loại kính này có thể giảm 30-60% tốc độ tiến triển cận thị so với kính thông thường.
Liệu pháp dược lý
Atropine nồng độ thấp vẫn là liệu pháp dược lý nền tảng với hiệu quả nhất quán. Thuốc nhỏ mắt atropine nồng độ thấp đã được phát triển như một trong những phương pháp can thiệp cận thị, thường được sử dụng ở nồng độ 0.01% đến 0.05%. Atropine hoạt động bằng cách ức chế receptor muscarinic, làm giảm kích thích điều tiết và có tác dụng trực tiếp lên màng mạch máu, từ đó kiểm soát sự kéo dài trục nhãn cầu.
Can thiệp hành vi và môi trường
Các can thiệp hành vi như tăng thời gian hoạt động ngoài trời mang lại tác dụng phòng ngừa. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên ít nhất 2 giờ/ngày có thể làm giảm nguy cơ phát triển cận thị. Cơ chế này liên quan đến việc kích thích sản xuất dopamine trong võng mạc, một chất dẫn truyền thần kinh có vai trò quan trọng trong kiểm soát tăng trưởng nhãn cầu.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo
Một chủ đề chính tại IMC 2024 là việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các thiết bị công nghệ cao để tăng cường nghiên cứu và điều trị cận thị. Những đổi mới này đại diện cho sự thay đổi mô hình hướng tới quản lý cận thị cá nhân hóa, cho phép các bác sĩ dự đoán khởi phát cận thị chính xác hơn.
Xem thêm: Thuốc atropin trong kiểm soát cận thị: hiệu quả và lưu ý
Kết luận
Kiểm soát cận thị đã phát triển thành một lĩnh vực đa chiều với nhiều phương pháp can thiệp hiệu quả. Sự kết hợp giữa các phương pháp quang học, dược lý và thay đổi lối sống đang mở ra triển vọng tích cực trong việc kiểm soát “đại dịch cận thị” toàn cầu. Việc cá nhân hóa phác đồ điều trị dựa trên đặc điểm của từng bệnh nhân là xu hướng quan trọng trong tương lai.
Tài liệu tham khảo
Contact Lens Spectrum. (2025). Myopia Management 2025. Contact Lens Spectrum. Truy cập từ: https://www.clspectrum.com/issues/2025/march/myopia-management-2025/
Myopia Profile. (2024). Latest on Interventions for Myopia Management from IMC 2024. Truy cập từ: https://www.myopiaprofile.com/articles/IMC-Insights-2024-Technological-Pharmacological-Clinical-Interventions
Nature Eye. (2025). Current and emerging strategies for myopia control: a narrative review of optical, pharmacological, behavioural, and adjunctive therapies. Eye. Truy cập từ: https://www.nature.com/articles/s41433-025-03949-1
Healio Optometry. (2024). Top myopia stories of 2024: Latest research on slowing progression, predicting onset. Truy cập từ: https://www.healio.com/news/optometry/20241220/top-myopia-stories-of-2024-latest-research-on-slowing-progression-predicting-onset