Cận thị đang ngày càng trở nên phổ biến, đặc biệt ở trẻ em và người trẻ tuổi do lối sống hiện đại ít vận động ngoài trời, tiếp xúc nhiều với thiết bị điện tử. Khi phát hiện bị cận thị, rất nhiều người đặt ra câu hỏi: “Cận thị có giảm độ được không?” và có phương pháp nào giúp điều trị hoặc làm chậm sự tiến triển của cận thị hay không?
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của cận thị và các phương pháp khoa học hiện nay nhằm giảm độ hoặc kiểm soát độ cận thị, từ đó có hướng chăm sóc và bảo vệ đôi mắt hiệu quả hơn.
Cận thị là gì và vì sao lại tăng độ?
Cận thị (myopia) là tình trạng mắt không thể nhìn rõ các vật ở xa vì hình ảnh hội tụ phía trước võng mạc. Nguyên nhân chính thường do:
- Trục nhãn cầu dài ra quá mức
- Giác mạc quá cong
- Yếu tố di truyền
Thói quen sinh hoạt không hợp lý: Đọc sách quá gần, dùng máy tính – điện thoại quá nhiều, ít vận động ngoài trời…
Độ cận có thể tăng nhanh, đặc biệt ở trẻ em trong giai đoạn từ 6 – 18 tuổi nếu không được kiểm soát tốt.
Cận thị có giảm độ được không?
Về nguyên tắc: Cận thị KHÔNG thể tự giảm độ.
Một khi trục nhãn cầu đã dài ra thì mắt đã bị “biến dạng cấu trúc”, không thể tự co lại về như cũ được. Do đó, không có loại thuốc nhỏ, thức ăn hay bài tập mắt nào có thể khiến độ cận tự giảm trở lại như ban đầu.
Tuy nhiên, hiện nay có nhiều phương pháp giúp:
- Làm chậm quá trình tăng độ cận
- Ổn định thị lực
- Loại bỏ độ cận bằng phẫu thuật
Các phương pháp giúp kiểm soát hoặc giảm độ cận thị
Với trẻ em và thanh thiếu niên (chưa đủ tuổi mổ)
Kính Ortho-K (kính áp tròng cứng định hình giác mạc)
Là kính áp tròng đeo ban đêm khi ngủ, giúp định hình lại bề mặt giác mạc.
Ban ngày có thể nhìn rõ mà không cần đeo kính.
Nhiều nghiên cứu cho thấy Ortho-K có thể làm chậm tiến triển độ cận tới 40 – 60%.
Áp dụng tốt cho trẻ từ 6 tuổi trở lên, đặc biệt những trẻ cận dưới -6.00D.
Thuốc nhỏ mắt Atropin liều thấp
Atropin 0.01% là loại thuốc nhỏ mắt mỗi tối trước khi đi ngủ.
Cơ chế làm chậm sự phát triển trục nhãn cầu.
Được nghiên cứu rộng rãi tại các nước châu Á như Singapore, Đài Loan, Việt Nam.
Hiệu quả: có thể giảm tốc độ tăng độ cận đến 50%.
Xem thêm: Bị cận không đeo kính có sao không?
Kính gọng đặc biệt kiểm soát cận (ví dụ: kính MiYOSMART của Hoya, Stellest của Essilor)
Là kính gọng giống kính thường nhưng được thiết kế đa tiêu điểm, làm mờ ngoại vi hình ảnh để hạn chế kéo dài trục nhãn cầu.
Phù hợp cho trẻ từ 6 – 16 tuổi.
Là phương pháp an toàn, dễ sử dụng, không xâm lấn.
Tăng cường hoạt động ngoài trời
Cho trẻ tiếp xúc ánh sáng tự nhiên ít nhất 1 – 2 giờ mỗi ngày có thể giúp giảm nguy cơ và tốc độ tiến triển cận thị.
Ánh sáng mặt trời giúp mắt điều tiết tốt hơn và tiết ra dopamine – một chất làm chậm sự phát triển trục nhãn cầu.
Với người lớn (từ 18 tuổi trở lên)
Khi độ cận đã ổn định, bạn có thể xem xét các phương pháp giảm vĩnh viễn độ cận bằng phẫu thuật khúc xạ.
Phẫu thuật Lasik
Dùng tia laser để tạo vạt giác mạc, sau đó điều chỉnh hình dạng giác mạc.
Áp dụng cho người cận từ -0.75D đến -10D.
Thị lực hồi phục nhanh sau 1 – 3 ngày.
Không đau, an toàn, phổ biến nhất hiện nay.
Phẫu thuật KLEx (ReLEx SMILE, CLEAR, SMARTSIGHT, …)
Kỹ thuật mới, không tạo vạt giác mạc, xâm lấn ít hơn Lasik.
Ít khô mắt hơn, an toàn cho người chơi thể thao.
Phù hợp cho độ cận từ -1.00 đến -10.00 D.
Phục hồi nhanh, ít biến chứng.
Phẫu thuật cấy kính nội nhãn (ICL)
Dành cho người có giác mạc mỏng, độ cận cao (trên -10D) hoặc không đủ điều kiện Lasik/SMILE.
Bác sĩ sẽ cấy một thấu kính vào bên trong mắt, giữa mống mắt và thủy tinh thể.
Không can thiệp giác mạc, có thể tháo ra nếu cần.
Các biện pháp hỗ trợ khác
Vệ sinh thị lực
Đọc sách cách mắt ít nhất 30 – 40 cm.
Hạn chế sử dụng điện thoại/máy tính quá lâu (không quá 30 phút liên tục).
Ánh sáng học tập đầy đủ, không học trong bóng tối hoặc khi di chuyển.
Ăn uống hợp lý
Bổ sung thực phẩm chứa nhiều vitamin A, lutein, omega-3: cà rốt, rau xanh đậm, cá hồi, trứng…
Uống đủ nước để tránh khô mắt.
Tập luyện mắt (hỗ trợ)
Một số bài tập như nhìn xa, chớp mắt đều, massage quanh mắt có thể giảm mỏi mắt, tuy không làm giảm độ cận nhưng cải thiện cảm giác dễ chịu.
Lưu ý quan trọng
Không tin các phương pháp “giảm cận” không rõ nguồn gốc: uống thuốc, đeo kính mát, bấm huyệt… chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh hiệu quả thực sự.
Việc “tự ngưng đeo kính” để mắt “tự điều chỉnh” là sai lầm. Điều này không làm giảm độ cận mà còn có thể khiến độ tăng nhanh hơn.
Luôn khám mắt định kỳ tại các cơ sở chuyên khoa mắt uy tín để theo dõi tiến triển và được tư vấn phương pháp phù hợp.
Kết luận
Mặc dù cận thị không thể tự giảm độ, nhưng với sự tiến bộ của y học hiện nay, có nhiều phương pháp giúp:
- Làm chậm tăng độ cận ở trẻ em
- Ổn định thị lực và tránh biến chứng
- Giảm hoặc loại bỏ độ cận vĩnh viễn ở người lớn
Việc quan trọng là bạn cần chủ động chăm sóc mắt đúng cách, khám mắt định kỳ và lựa chọn phương pháp phù hợp với từng độ tuổi, tình trạng mắt. Với trẻ em, mục tiêu là kiểm soát độ cận càng sớm càng tốt; với người trưởng thành, có thể cân nhắc phẫu thuật nếu đủ điều kiện.