Bài phổ thông
HỘI CHỨNG NƯỚC MẮT CÁ SẤU
(CHẢY NƯỚC MẮT KHI ĂN HOẶC UỐNG)
Universty Hospital of Leicester
NHS 5/2025
Hội chứng nước mắt cá sấu là gì ?
Hội chứng nước mắt cá sấu (còn gọi là chảy nước mắt do vị giác) là khi một bên mắt chảy nước nhiều khi bạn ăn hoặc uống. Nó thường xảy ra mỗi khi bạn có bữa ăn.
Có nhiều lý do khác nhau khiến một người có chảy nước mắt và đôi khi có thể là sự kết hợp của nhiều vấn đề khác nhau. Những lý do này bao gồm :
Kích thích mắt
Mí mắt ở vị trí sai (không đúng vị trí) và tắc nghẽn hoặc hẹp của hệ thống thoát nước mắt (lệ đạo).
Thông thường, chảy nước mắt với bất kỳ vấn đề nào ở trên có thể xảy ra bất cứ lúc nào và không phải lúc nào cũng liên quan đến việc ăn hoặc uống. Chuyên gia y tế của bạn sẽ tiến hành một lịch sử và đánh giá cẩn thận để loại trừ bất kỳ vấn đề nào ở trên.
Tại sao bị hội chứng nước mắt cá sấu ?
Tình trạng này là một vấn đề hiếm gặp thường xảy ra sau một đợt bị liệt mặt Bell (Điều trị yếu cơ mặt ảnh hưởng đến mắt của bạn do liệt mặt Bell) hoặc các tình trạng khác có thể làm tổn thương dây thần
kinh mặt. Nó cũng có thể là một tình trạng bẩm sinh.
Chúng tôi tin rằng khi dây thần kinh mặt phục hồi sau tổn thương, các dây thần kinh sẽ được kết nối lại. Kết nối mà lẽ ra phải đến các tuyến sản xuất nước bọt trong miệng, thay vào đó lại đi đến tuyến sản xuất nước mắt (tuyến lệ).
Nó được điều trị như thế nào?
Nhiều phương pháp điều trị đã được thử nghiệm trong quá khứ, bao gồm việc loại bỏ một phần của tuyến lệ, sử dụng thuốc và phẫu thuật để phá hủy kết nối thần kinh.
Thật không may, kết quả từ những nghiên cứu này rất khác nhau, với một số phương pháp gây ra các biến chứng có thể đe dọa thị lực.
Tiêm độc tố thần kinh botulinum loại A đã được sử dụng trước đây trong nhiều trường hợp, bao gồm cả trường hợp gây ra tình trạng ra mồ hôi trong khi ăn (hội chứng Frey).

Nó lần đầu tiên được sử dụng như một phương pháp điều trị hội chứng nước mắt cá sấu vào năm 1998 với kết quả tốt và kể từ đó, nhiều nghiên cứu đã được công bố để cho thấy lợi ích của nó đối với bệnh nhân mắc trường hợp này. Quan trọng là bạn cần biết rằng phương pháp điều trị này không phải là một liệu pháp chữa trị. Tiêm lại thường cần thiết khi độc tố botulinum hết tác dụng, thường là từ 3 đến 5 tháng.
Nó hoạt động bằng cách chặn tín hiệu thần kinh đến tuyến lệ. Phương pháp điều trị thường được thực hiện thông qua một mũi tiêm nhỏ vào phần trên của hốc mắt phía trên nhãn cầu nơi có tuyến lệ (tuyến nước mắt). Nó có thể được tiêm qua da hoặc dưới mí mắt trên sau khi lật mi lên. Một liều rất nhỏ được tiêm, có thể đôi khi gây đau, nhưng cảm giác này nhanh chóng biến mất. Thông thường mất vài ngày để phương pháp điều trị có hiệu quả, thường được thực hiện ở phòng khám bởi Bs nhãn khoa.
Những tác dụng phụ của việc tiêm độc tố botulinum A là gì ?
Giống như hầu hết mọi loại thuốc, có một số tác dụng phụ quan trọng mà bạn cần phải biết trước khi thực hiện điều trị này :
Phát ban/ngứa: Hiếm nhưng có thể là phản ứng với việc tiêm.
Có thể không hiệu quả: Mặc dù đã thực hiện điều trị, bạn có thể không thấy nó giúp ích cho triệu chứng của mình. Một liều mạnh hơn có thể được xem xét sau khi thảo luận cẩn thận về các rủi ro.
Nhìn đôi: Một số cơ di chuyển nhãn cầu của bạn rất gần với vị trí tiêm và nếu thuốc tiêm lan đến những cơ đó, bạn có thể bị tình trạng nhìn đôi. Nếu xảy ra trường hợp này, thường thì nó sẽ tự hết sau vài tháng khi tác dụng của thuốc giảm. Bạn KHÔNG nên lái xe khi có tình trạng nhìn đôi.
Mí mắt trên bị sụp/khép lại: Cơ mở mí mắt của bạn cũng gần với vị trí tiêm và điều này có thể khiến bạn bị sụp mí mắt, điều này cũng sẽ tự hết sau vài tháng.
Khô mắt: điều trị có thể làm giảm lượng nước mắt được sản xuất, khiến bạn bị khô mắt. Điều này có thể cần đến nước mắt nhân tạo.
Mí mắt sưng: có thể xảy ra bầm tím thỉnh thoảng với điều trị. Việc nhiễm trùng do vi khuẩn do tiêm là có thể nhưng rất hiếm. Cần phải sử dụng kháng sinh.
Nhiễm trùng: Do cách sản xuất độc tố botulinum, có một rủi ro nhỏ về nhiễm trùng qua đường máu (như HIV và viêm gan), mặc dù rủi ro này cực kỳ thấp vì tất cả máu được sử dụng trong sản xuất thuốc đều được sàng lọc và điều trị cẩn thận.
Mất thị lực: với bất kỳ tiêm nào quanh mắt, có một khả năng nhỏ về tác dụng phụ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực của bạn mặc dù điều này rất hiếm.
Sản phẩm có giấy phép cho tình trạng này không?
Hầu hết các loại thuốc được sử dụng ở Vương quốc Anh đều có ‘giấy phép sản phẩm’ do một tổ chức của chính phủ cấp. Giấy phép này nêu rõ các điều kiện cụ thể mà thuốc có thể được sử dụng để điều trị cho người bệnh. Mặc dù chúng tôi đã sử
dụng độc tố botulinum để điều trị các tình trạng về mắt, bao gồm cả mắt chảy nước, từ năm 2001, nhưng các nhà sản xuất chưa bao giờ nộp đơn xin giấy phép cho sản phẩm để sử dụng cho tình trạng này.
BS NGÔ VĂN PHƯỢNG BS NGUYỄN CƯỜNG NAM
Lược dịch



