Thói quen tưởng như vô hại này có thể là nguyên nhân âm thầm làm mắt yếu dần, thậm chí không thể hồi phục nếu không điều trị kịp thời.
Vì sao ta thường dụi mắt?
Dụi mắt là phản xạ rất tự nhiên khi cảm thấy ngứa, cộm, hoặc khô. Nhưng nhiều người để ý rằng:
Càng dụi thì lại càng ngứa hơn
Dụi xong không dễ chịu hơn mà mắt rát, đỏ và khó chịu hơn trước
- Điều này không chỉ đơn giản là phản xạ – mà là vòng xoắn bệnh lý, càng dụi mắt càng làm mắt tổn thương thêm.
Chuyện gì xảy ra khi bạn dụi mắt?
Khi bạn dụi mạnh:
- Các tế bào trong mắt sẽ giải phóng chất gây ngứa như histamine
- Làm tăng cảm giác ngứa → bạn dụi thêm → histamine tiếp tục tăng → ngứa nặng hơn
Ngoài ra, dụi mắt:
- Có thể làm trầy xước bề mặt mắt (giác mạc)
- Làm khô mắt nhiều hơn
Có thể gây loạn thị, cận thị tăng lại, hoặc nặng hơn là giác mạc hình chóp – một bệnh lý làm mắt mờ nặng, không thể hồi phục
Những bệnh lý hay gặp khiến bạn dụi mắt nhiều
Viêm kết mạc dị ứng (dị ứng mắt)
- Ngứa mắt, đỏ, chảy nước mắt
- Thường do bụi, lông thú, thời tiết thay đổi
Khô mắt
- Mỏi mắt, cộm, cảm giác như có dị vật
- Gặp ở người dùng máy tính, điện thoại lâu, môi trường máy lạnh
Giác mạc hình chóp (Keratoconus)
- Gặp ở người trẻ, nhất là có thói quen dụi mắt nhiều
- Mắt bị mờ, loạn thị tăng nhanh, kính khó điều chỉnh
Xem thêm: Trẻ em có bị rối loạn điều tiết mắt không? Ba mẹ cần lưu ý gì?
Tác hại thực sự của việc dụi mắt
Theo các nghiên cứu lớn
Người dụi mắt ≥5 lần/ngày có nguy cơ bị biến dạng giác mạc cao gấp 3.7 lần người không dụi (Balasubramanian et al., 2022)
80% bệnh nhân giác mạc hình chóp khai có thói quen dụi mắt mạnh và kéo dài (McMonnies CW, 2008)
Dụi mắt làm tế bào giải phóng histamine, IL-4, IL-5 gây viêm và kích ứng nhiều hơn (Leonardi A et al., 2006)
Vậy nên làm gì nếu mắt hay ngứa?
Đừng dụi
- Dù ngứa cũng cố gắng tránh dụi.
- Dùng nước mắt nhân tạo, khăn sạch, hoặc chườm lạnh nhẹ
Đi khám chuyên khoa mắt nếu
- Ngứa dai dẳng, loạn thị tăng
- Thị lực giảm bất thường
- Có bệnh lý dị ứng kèm theo
Nếu dị ứng mắt được chẩn đoán
- Sử dụng thuốc nhỏ chống dị ứng đúng cách
- Tránh bụi, phấn hoa, khói, lông thú cưng
Tóm lại
CÀNG DỤI – CÀNG NGỨA – CÀNG TỔN THƯƠNG
Thói quen tưởng như vô hại này có thể là nguyên nhân âm thầm làm mắt yếu dần, thậm chí không thể hồi phục nếu không điều trị kịp thời.
- Đừng dụi, hãy đi khám khi mắt ngứa kéo dài!
- Chăm sóc mắt đúng cách hôm nay là bảo vệ thị lực của bạn cho cả tương lai.
📚 Tài liệu tham khảo y khoa:
Balasubramanian SA et al. Eye rubbing and corneal biomechanics. Ocular Surface, 2022;24:127–134.
McMonnies CW. Eye rubbing-induced corneal trauma and keratoconus. Eye Contact Lens, 2008;34(6):326–331.
Leonardi A et al. Inflammatory mechanisms in allergic conjunctivitis. Prog Retin Eye Res, 2006;25(5):631–653.
Gomes JAP et al. Global consensus on keratoconus and ectatic diseases. Cornea, 2015;34(4):359–369.
BCSC – Basic and Clinical Science Course: External Disease and Cornea. American Academy of Ophthalmology, 2023–2024 edition.