Cận thị là một tật khúc xạ phổ biến trong xã hội hiện đại, đặc biệt ở lứa tuổi học đường. Câu hỏi “Bị cận thị không đeo kính có sao không?” là điều thường xuyên được các bậc phụ huynh hoặc người lớn đặt ra khi lo lắng cho con mình hoặc bản thân. Nhiều người cho rằng không đeo kính thì chỉ đơn giản là nhìn mờ, không ảnh hưởng gì nghiêm trọng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc không điều chỉnh thị lực đúng cách có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng, nhất là với trẻ em.
Cận thị là gì và nguyên nhân gây ra cận thị
Cận thị là tình trạng mắt không thể nhìn rõ các vật ở xa do trục nhãn cầu quá dài hoặc giác mạc cong quá mức, khiến hình ảnh hội tụ trước võng mạc thay vì đúng trên võng mạc. Người bị cận có thể nhìn rõ vật ở gần nhưng bị mờ hoặc nhòe khi nhìn xa.
Nguyên nhân cận thị có thể do di truyền, do môi trường sống – đặc biệt là học tập, làm việc trong điều kiện thiếu ánh sáng, sử dụng thiết bị điện tử liên tục, ít tiếp xúc ánh sáng tự nhiên. Hiện nay, tỷ lệ cận thị đang gia tăng nhanh chóng ở trẻ em, đặc biệt tại các quốc gia châu Á như Việt Nam, Hàn Quốc, Trung Quốc…
Tác hại của việc không đeo kính khi bị cận thị
Làm thị lực suy giảm nhanh hơn
Khi không đeo kính, mắt phải liên tục điều tiết để cố gắng nhìn rõ, gây mỏi mắt, khô mắt và dần dần khiến độ cận tăng nhanh hơn. Ở trẻ em, giai đoạn mắt còn đang phát triển, nếu không được điều chỉnh đúng cách sẽ làm cho độ cận tiến triển mạnh và có thể dẫn đến cận thị nặng (trên -6.00 Diop).
Gây nhược thị ở trẻ nhỏ
Ở trẻ nhỏ (dưới 7 tuổi), nếu không đeo kính khi bị cận, mắt sẽ không nhận được hình ảnh rõ nét, dẫn đến nhược thị – tình trạng mà mắt không phát triển khả năng nhìn ngay cả khi được chỉnh đúng độ. Một khi đã nhược thị, việc phục hồi thị lực rất khó khăn, đôi khi không thể phục hồi hoàn toàn, dù đã đeo kính hoặc phẫu thuật sau này.
Ảnh hưởng đến học tập, sinh hoạt và an toàn
Việc không nhìn rõ bảng, sách vở khiến trẻ học hành kém tập trung, dễ bị đau đầu, mất định hướng, chán học. Đối với người lớn, việc không nhìn rõ khi lái xe, đi lại dễ gây tai nạn, giảm hiệu quả làm việc. Thậm chí, người cận thị không đeo kính dễ gặp nguy hiểm trong các tình huống cần quan sát nhanh như khi tham gia giao thông, làm việc máy móc…
Gây lệch khúc xạ hai mắt
Nếu một mắt bị cận và không được điều chỉnh kịp thời, có thể gây chênh lệch độ giữa hai mắt. Điều này làm não bộ khó xử lý thông tin hình ảnh đồng đều, dẫn đến rối loạn thị giác, mỏi mắt, chóng mặt, mất cân bằng và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
Vì sao nhiều người không muốn đeo kính?
Một số lý do thường gặp khiến người cận thị, đặc biệt là trẻ em, không muốn đeo kính bao gồm:
- Ngại ngùng, tự ti với ngoại hình: Nhiều học sinh sợ bị gọi là “bốn mắt” nên giấu cha mẹ và không đeo kính thường xuyên.
- Chưa nhận thức được hậu quả: Phụ huynh hoặc bản thân người bị cận nghĩ rằng không đeo kính chỉ là không nhìn rõ, không ảnh hưởng nghiêm trọng.
- Bất tiện khi đeo kính: Đeo kính khiến một số người thấy vướng víu, không thoải mái trong hoạt động thể thao hay khi ra ngoài trời mưa.
- Chờ “tăng độ ổn định” rồi mới đeo hoặc mổ: Một số người chờ đến khi độ cận ổn định để phẫu thuật, nên tạm thời không đeo kính, điều này thực ra là sai lầm nghiêm trọng.
Lời khuyên từ chuyên gia nhãn khoa
Các bác sĩ nhãn khoa khuyến cáo rằng:
Đeo kính đúng độ là cần thiết và an toàn, giúp duy trì thị lực tốt, hạn chế tăng độ cận và tránh các biến chứng như nhược thị.
Nên khám mắt định kỳ 6 – 12 tháng/lần, đặc biệt ở trẻ em, để điều chỉnh kính phù hợp và kiểm soát tiến triển của tật khúc xạ.
Ngoài việc đeo kính, cần kết hợp chế độ học tập – nghỉ ngơi – dinh dưỡng hợp lý, tăng thời gian tiếp xúc ánh sáng tự nhiên để bảo vệ mắt.
Nếu có điều kiện, có thể cân nhắc sử dụng kính áp tròng cứng Ortho-K đeo ban đêm, giúp kiểm soát độ cận ở trẻ nhỏ.
Với người trưởng thành có độ cận ổn định (thường sau 18 tuổi), có thể phẫu thuật điều trị cận thị (Lasik, SMILE…) nhưng vẫn cần khám và tư vấn kỹ càng.
Kết luận: Có nên đeo kính khi bị cận thị?
Câu trả lời là: Chắc chắn CÓ!
Không đeo kính khi bị cận thị không chỉ khiến bạn nhìn mờ, mà còn làm tăng nguy cơ tiến triển độ cận, nhược thị, và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống cũng như sự an toàn cá nhân. Đặc biệt với trẻ em, điều này còn ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển thị giác và học tập.
Phụ huynh nên hiểu rằng: Đeo kính không làm tăng độ cận – mà ngược lại, giúp bảo vệ thị lực. Việc giáo dục trẻ hiểu đúng về tật khúc xạ, khuyến khích đeo kính thường xuyên và đúng cách là rất cần thiết để con có một đôi mắt sáng khỏe trong tương lai.