Đục Thủy Tinh Thể Bẩm Sinh: “Bức Màn Sương” Che Lấp Đôi Mắt Trẻ Sơ Sinh 

Bác Sĩ Hứa Anh Hiếu
Tư vấn chuyên môn bài viếtBác Sĩ Hứa Anh HiếuBệnh Viện Mắt Việt
Thủy tinh thể trong mắt con người hoạt động giống như một thấu kính trong suốt của chiếc máy ảnh, có nhiệm vụ hội tụ ánh sáng để tạo ra hình ảnh sắc nét trên võng mạc. Tuy nhiên, ở một số trẻ sơ sinh, "thấu kính" này lại bị mờ đục ngay từ khi mới lọt lòng hoặc trong năm đầu đời. Tình trạng này được gọi là đục thủy tinh thể bẩm sinh. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, bức màn sương này sẽ ngăn cản ánh sáng truyền tới đáy mắt, dẫn đến suy giảm thị lực vĩnh viễn, thậm chí mù lòa. 

Nguyên nhân gây đục thủy tinh thể ở trẻ nhỏ 

Khác với bệnh đục thủy tinh thể ở người lớn tuổi chủ yếu do quá trình lão hóa tự nhiên, nguyên nhân ở trẻ sơ sinh phức tạp hơn nhiều và thường rơi vào ba nhóm chính: 

  • Di truyền: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Nếu trong gia đình, đặc biệt là cha hoặc mẹ từng bị đục thủy tinh thể bẩm sinh, trẻ sinh ra sẽ có nguy cơ cao thừa hưởng gen mang bệnh. 
  • Nhiễm trùng thai kỳ: Nếu người mẹ trong quá trình mang thai (đặc biệt là 3 tháng đầu) mắc các bệnh nhiễm trùng như Rubella (sởi Đức), Cytomegalovirus (CMV), giang mai, hoặc Toxoplasmosis, mầm bệnh có thể truyền sang thai nhi và phá hủy sự hình thành trong suốt của thủy tinh thể. 
  • Rối loạn chuyển hóa: Một số trẻ sinh ra mắc các bệnh lý bẩm sinh như chứng không dung nạp galactose (Galactosemia) khiến cơ thể không thể phân giải đường trong sữa. Sự tích tụ của các chất độc hại này sẽ nhanh chóng làm đục thủy tinh thể. 

Dấu hiệu nhận biết sớm dành cho cha mẹ 

Trẻ sơ sinh không thể nói cho chúng ta biết mắt chúng nhìn không rõ. Do đó, sự nhạy bén của cha mẹ là cứu cánh duy nhất. Hãy chú ý đến những dấu hiệu cảnh báo sau: 

Xem thêm bài viết: Vì sao khóc xong bị sưng mắt? Cách làm hết sưng hiệu quả

  • Đốm trắng ở đồng tử (con ngươi): Thay vì có màu đen sâu thẳm, lòng đen của trẻ lại xuất hiện một chấm trắng hoặc lớp màng đục mờ. Dấu hiệu này rất dễ nhận thấy khi rọi đèn pin vào mắt trẻ hoặc khi chụp ảnh có bật đèn flash (tương tự như dấu hiệu của ung thư võng mạc).
  • Rung giật nhãn cầu: Đôi mắt của trẻ không thể nhìn cố định vào một vật mà liên tục đảo qua đảo lại, chuyển động nhanh và rung giật một cách vô thức. 
  • Lác mắt (Lé mắt): Khi một mắt bị đục và không nhìn rõ, mắt đó sẽ mất định hướng và có xu hướng đi lang thang, lệch vào trong hoặc ra ngoài so với mắt khỏe còn lại. 
  • Phản xạ thị lực kém: Trẻ có vẻ thờ ơ với môi trường xung quanh, không biết nhìn theo đồ chơi có màu sắc sặc sỡ, không mỉm cười khi nhìn thấy khuôn mặt cha mẹ, hoặc không có phản xạ chớp mắt khi có vật tiến sát lại gần. 

Chạy đua với “giai đoạn vàng” trong điều trị 

Những tháng đầu đời là thời kỳ tối quan trọng để phát triển thị giác. Nếu mắt bị đục thủy tinh thể không gửi được tín hiệu hình ảnh rõ nét lên não bộ, não sẽ dần “bỏ quên” mắt đó. Tình trạng này gọi là nhược thị (mắt lười). Nếu để quá muộn (thường sau 2-3 tháng tuổi), dù có phẫu thuật thay thủy tinh thể thì thị lực của trẻ cũng không thể phục hồi trọn vẹn do não bộ đã từ chối tiếp nhận hình ảnh. 

Phương pháp điều trị chủ yếu là phẫu thuật hút bỏ phần thủy tinh thể bị đục. Tùy vào độ tuổi và tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể cấy ghép một thủy tinh thể nhân tạo (IOL) ngay lúc đó, hoặc cho trẻ đeo kính áp tròng/kính gọng đặc biệt để thay thế chức năng hội tụ ánh sáng. Sau phẫu thuật, trẻ bắt buộc phải tập nhược thị (như bịt mắt khỏe để ép mắt yếu phải hoạt động) và theo dõi thị lực lâu dài. 

Để phòng ngừa, phụ nữ có kế hoạch mang thai nên tiêm phòng đầy đủ các loại vắc-xin như Rubella và khám sức khỏe tổng quát. Đối với trẻ nhỏ, cha mẹ hãy biến việc quan sát đôi mắt con thành thói quen hàng ngày. Ngay khi nhận thấy bất kỳ sự bất thường nào như đốm trắng hay ánh mắt lờ đờ, hãy đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt ngay lập tức để kịp thời vén lên “bức màn sương”, giữ lại tương lai tươi sáng cho con. 

Bệnh Viện Mắt Việt

Bác Sĩ Hứa Anh Hiếu