Mỗi khi mùa dịch đau mắt đỏ (viêm kết mạc) bùng phát, chúng ta lại thấy hình ảnh quen thuộc: nhiều người vội vàng đeo kính râm hoặc né tránh ánh nhìn của người đối diện vì sợ… “nhìn nhau là lây”.
Liệu nỗi sợ hãi này có đúng khoa học? Hãy cùng vén màn sự thật và tìm hiểu con đường lây lan thực sự của căn bệnh quốc dân này để biết cách bảo vệ bản thân và gia đình một cách đúng đắn nhất.
Nhìn vào mắt người bị đau mắt đỏ: Có lây không?
Câu trả lời chắc chắn là: KHÔNG!
Đây là một trong những hiểu lầm kinh điển nhất trong y học thường thức. Ánh mắt không phải là “phép thuật” và không chứa vi-rút hay vi khuẩn. Việc bạn nhìn chăm chú vào đôi mắt đỏ rực của người bệnh hoàn toàn không thể làm mầm bệnh bay qua không trung để nhảy vào mắt bạn được.
Lý do người bệnh thường đeo kính râm không phải để ngăn ánh nhìn lây bệnh cho người khác, mà là vì lúc này mắt họ đang bị tổn thương, rất sợ ánh sáng (chói mắt) và để che đi đôi mắt đang sưng húp, nhiều rỉ (ghèn) nhằm đảm bảo thẩm mỹ.
Vậy đau mắt đỏ thực sự lây qua đường nào?
Thủ phạm chính gây đau mắt đỏ dịch mùa là vi-rút (thường là Adenovirus). Chúng vô cùng “cáo già” và lây lan với tốc độ chóng mặt, nhưng là qua các con đường mắt thấy tai nghe sau đây:
Đường tiếp xúc trực tiếp (Phổ biến nhất)
Đây là con đường lây lan nhanh và dễ dính bẫy nhất.
- Người bệnh dùng tay dụi mắt. Vi-rút từ nước mắt và rỉ mắt sẽ bám chặt vào tay họ.
- Khi người bệnh chạm tay vào các vật dụng chung như: tay nắm cửa, nút bấm thang máy, điều khiển ti vi, đồ chơi, hoặc bắt tay người khác… họ đã vô tình để lại mầm bệnh ở đó.
- Người lành chạm vào những vật dụng này, sau đó vô ý đưa tay lên dụi mắt, mũi hoặc miệng. Vi-rút ngay lập tức xâm nhập và gây bệnh.
Đường hô hấp (Giọt bắn)
Khi người bị đau mắt đỏ nói chuyện lớn tiếng, ho hoặc hắt hơi, các giọt bắn nhỏ li ti chứa vi-rút có thể bắn ra không khí. Nếu bạn đứng quá gần, các giọt bắn này có thể rơi trực tiếp vào mắt, mũi, miệng của bạn.
Dùng chung đồ dùng cá nhân
Vi-rút có thể sống trên bề mặt vải vóc, đồ vật vài ngày. Do đó, việc dùng chung khăn mặt, gối, kính mắt, đặc biệt là dùng chung chai thuốc nhỏ mắt với người bệnh chính là tấm vé nhanh nhất khiến bạn bị lây đau mắt đỏ.
Nguồn nước ô nhiễm
Tắm chung bể bơi hoặc sử dụng nguồn nước sinh hoạt bị nhiễm mầm bệnh cũng là nguyên nhân khiến cả gia đình cùng bị đau mắt đỏ.
“Bí kíp” phòng tránh đau mắt đỏ hiệu quả 100%
Khi đã hiểu rõ con đường lây lan, việc phòng bệnh sẽ trở nên cực kỳ đơn giản. Bạn chỉ cần nằm lòng quy tắc “3 KHÔNG – 3 NÊN” sau:
3 KHÔNG:
- Không đưa tay lên chạm, dụi vào mắt, mũi, miệng.
- Không dùng chung đồ dùng cá nhân (khăn, gối, chậu rửa mặt, thuốc nhỏ mắt).
- Không tự ý mua thuốc nhỏ mắt có chứa chất kháng viêm mạnh (corticoid) khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
3 NÊN:
- Nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt là sau khi đi từ nơi công cộng về.
- Nên vệ sinh mắt hàng ngày bằng nước muối sinh lý 0.9% nếu vừa đi qua vùng bụi bẩn hoặc tiếp xúc gần với người bệnh.
- Nên đeo khẩu trang và kính bảo hộ khi ra ngoài hoặc khi phải chăm sóc người nhà bị bệnh.
Đau mắt đỏ tuy gây nhiều phiền toái và khó chịu nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và chữa khỏi nếu chúng ta có kiến thức đúng. Đừng trốn tránh ánh nhìn của nhau nữa, hãy tập trung vào việc giữ sạch đôi bàn tay – đó mới chính là chìa khóa vàng để bảo vệ đôi mắt sáng khỏe của bạn!
Bác Sĩ Hứa Anh Hiếu