Trong những năm gần đây, phẫu thuật khúc xạ đã có nhiều bước tiến quan trọng, giúp người cận thị, viễn thị hoặc loạn thị có thể giảm hoặc không cần phụ thuộc vào kính gọng và kính áp tròng. Bên cạnh các phương pháp laser quen thuộc, một kỹ thuật hiện đại đang được áp dụng rộng rãi cho những trường hợp cận thị nặng là phẫu thuật đặt kính nội nhãn Phakic.
Nhiều bệnh nhân quan tâm đến câu hỏi: phẫu thuật Phakic có tái cận không và nguy cơ tái cận so với các phương pháp phẫu thuật khúc xạ khác như thế nào?
Phẫu thuật khúc xạ Phakic là gì?
Phẫu thuật Phakic là phương pháp đặt một thấu kính nhân tạo (kính nội nhãn Phakic) vào trong mắt để điều chỉnh tật khúc xạ mà không cần loại bỏ thủy tinh thể tự nhiên.
Thấu kính này hoạt động tương tự như một kính áp tròng nhưng được đặt bên trong mắt, thường ở vị trí:
- Giữa mống mắt và thủy tinh thể
- Hoặc phía trước mống mắt (tùy loại kính)
Phương pháp này thường được chỉ định cho:
- Cận thị cao (thường trên -8.00D)
- Giác mạc mỏng không đủ điều kiện phẫu thuật laser
- Bệnh nhân muốn chất lượng thị giác cao
Một ưu điểm quan trọng của Phakic là không làm thay đổi cấu trúc giác mạc, do đó giữ được độ bền sinh học của giác mạc.
Xem thêm: Mổ cận Phakic là gì? Quy trình và ưu nhược điểm
Ưu điểm của phẫu thuật Phakic
So với các phương pháp laser như LASIK hoặc SMILE, phẫu thuật Phakic có một số ưu điểm nổi bật:
Điều chỉnh được cận thị rất cao
Phakic có thể điều chỉnh cận thị đến khoảng -18.00D hoặc cao hơn tùy loại kính.
Không cắt nhu mô giác mạc
Khác với phẫu thuật laser, phương pháp này không làm mỏng giác mạc.
Chất lượng thị giác tốt
Do không gây quang sai từ bề mặt giác mạc, nhiều bệnh nhân có độ tương phản tốt hơn và ít quầng sáng ban đêm.
Có thể tháo kính khi cần
Trong một số trường hợp, kính Phakic có thể được lấy ra hoặc thay thế, điều mà các phẫu thuật laser không thể thực hiện.
Phẫu thuật Phakic có tái cận không?
Khái niệm tái cận trong phẫu thuật khúc xạ thường liên quan đến sự thay đổi độ khúc xạ của mắt sau phẫu thuật.
Với phẫu thuật Phakic, nguy cơ tái cận thường thấp hơn so với các phương pháp laser do:
- Không có hiện tượng tái tạo nhu mô giác mạc
- Không xảy ra hồi phục mô sau laser
Tuy nhiên, bệnh nhân vẫn có thể xuất hiện tăng độ cận sau phẫu thuật do các nguyên nhân khác như:
- Nhãn cầu tiếp tục dài ra (đặc biệt ở người cận rất nặng)
- Tiến triển tự nhiên của tật khúc xạ
- Thay đổi khúc xạ theo tuổi
Vì vậy, phẫu thuật Phakic không gây tái cận theo cơ chế của phẫu thuật laser, nhưng độ cận vẫn có thể thay đổi theo sinh lý của mắt.
So sánh nguy cơ tái cận giữa Phakic và các phương pháp phẫu thuật khúc xạ khác
So với LASIK
LASIK là phương pháp tạo vạt giác mạc và sử dụng laser excimer để điều chỉnh độ cong giác mạc.
Nguy cơ tái cận sau LASIK có thể xảy ra do:
- Hiện tượng hồi phục sinh học của giác mạc
- Thay đổi cấu trúc nhu mô theo thời gian
Tỷ lệ tái cận thường gặp hơn ở:
- Người cận thị cao
- Người phẫu thuật khi độ cận chưa ổn định
So với LASIK, Phakic ít bị ảnh hưởng bởi cơ chế hồi phục mô, nên độ ổn định khúc xạ thường tốt hơn.
So với SMILE
SMILE là phương pháp sử dụng laser femtosecond để tạo và lấy bỏ một lenticule trong giác mạc.
Ưu điểm của SMILE là ít ảnh hưởng đến thần kinh giác mạc và giảm khô mắt.
Tuy nhiên, tương tự LASIK, SMILE vẫn dựa trên thay đổi hình dạng giác mạc, nên vẫn có khả năng xảy ra:
- Tái cận nhẹ
- Thay đổi khúc xạ theo thời gian
Ở bệnh nhân cận thị cao, nguy cơ tái cận sau SMILE có thể cao hơn so với Phakic.
So với PRK hoặc TransPRK
Các phương pháp bề mặt như PRK có nguy cơ:
- Hồi phục biểu mô
- Tái cấu trúc giác mạc
Điều này có thể dẫn đến regression (hồi quy khúc xạ) sau phẫu thuật.
Do đó, ở bệnh nhân cận thị cao, Phakic thường được xem là ổn định hơn về lâu dài.
Những yếu tố ảnh hưởng đến nguy cơ tái cận
Dù lựa chọn phương pháp nào, nguy cơ tăng độ sau phẫu thuật vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố:
- Độ cận ban đầu càng cao nguy cơ càng lớn
- Độ tuổi phẫu thuật (người trẻ dễ tiến triển cận)
- Thói quen sử dụng mắt gần nhiều
- Yếu tố di truyền
Vì vậy, bệnh nhân cần được khám và tư vấn kỹ trước phẫu thuật để lựa chọn phương pháp phù hợp nhất.
Phẫu thuật Phakic là một phương pháp khúc xạ hiện đại, đặc biệt hiệu quả đối với cận thị cao hoặc giác mạc mỏng không phù hợp với laser. Do không làm thay đổi cấu trúc giác mạc, phương pháp này thường có độ ổn định khúc xạ cao và nguy cơ tái cận thấp hơn so với các phẫu thuật laser như LASIK, SMILE hoặc PRK.
Tuy nhiên, sự thay đổi độ cận vẫn có thể xảy ra do tiến triển tự nhiên của mắt. Vì vậy, việc khám sàng lọc kỹ lưỡng và lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp là yếu tố quan trọng để đạt được kết quả thị giác tối ưu và lâu dài.
Tài liệu tham khảo:
- Basic knowledge of refractive surgery: correction of refractive errors using modern surgical procedures. Kohnen T, Strenger A, Klaproth OK. Dtsch Arztebl Int. 2008;105:163–170. doi: 10.3238/arztebl.2008.0163.
- Phakic intraocular lenses: an overview. Jonker SM, Berendschot TT, Saelens IE, Bauer NJ, Nuijts RM. Indian J Ophthalmol. 2020;68:2779–2796. doi: 10.4103/ijo.IJO_2995_20.
- Visian Implantable Collamer Lens (ICL. Visian implantable collamer lens (ICL): pros and cons. [ Feb; 2024 ]. 2022
- Comparison of objective and subjective visual quality after flapless laser vision correction for mild to moderate myopia: SMILE vs PRK. Zhang R, Zhang Y, Yuan Y, Chen Y. Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2023;261:1731–1741. doi: 10.1007/s00417-022-05937-7.
Nguyễn Mỹ Ân