Điểm báo:

CHẨN ĐOÁN KHÔ MẮT: LẤY BỆNH NHÂN LÀM TRUNG TÂM

Tác giả: Bs Marc Labetoulle – Ophthalmology Times

Europe 3-4/ 2025

Phương pháp 5 bước để cá nhân hóa và đơn giản trong điều trị cho kết quả tốt hơn.

Khô mắt tác động đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và thấy không phù hợp giữa dấu hiệu và triệu chứng. Sự chậm trễ giữa thời điểm bệnh nhân bắt đầu thấy triệu chứng và chẩn đoán bệnh làm phiền bệnh nhân do đó chẩn đoán cần đơn giản, lấy bệnh nhân làm trung tâm. Phương pháp sau đây phù hợp với hướng dẫn của AAO, được áp dụng trong nhiều bối cảnh khác nhau, bảo đảm nhanh chóng, chính xác cho từng bệnh nhân bị bệnh.

Một liệu pháp có hệ thống đơn giản: Mặc dù khô mắt là một bệnh phức tạp và đa yếu tố, một phương pháp chẩn đoán mới được đề ra chỉ cần 5 đến 10 phút để đánh giá các triệu chứng và dấu hiệu toàn diện của bệnh. Các triệu chứng cho biết độ nặng của bệnh, các dấu hiệu để Bs đánh giá, đưa ra liệu pháp phù hợp giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và ngăn ngừa bệnh tiến triển.

Bước 1: Đánh giá các dấu hiệu và triệu chứng: Bệnh nhân thường sử dụng các từ tương tự để mô tả các triệu chứng khô mắt, điều này giúp chẩn đoán dễ dàng. Mấu chốt là lắng nghe lời kể của bệnh nhân và xác định các triệu chứng cùng các bệnh đi kèm.

Bước 2: Đánh giá gánh nặng của khô mắt: Để hiểu rõ hơn về tác động của khô mắt đối với cuộc sống hàng ngày, sử dụng bảng câu hỏi (H1) : đánh giá mức độ và tần suất khó chịu ở mắt ; Ảnh hưởng của khô mắt đến hoạt động hàng ngày (ví dụ đọc sách, thời gian sử dụng màn hình v.v…); Hiệu quả và dung nạp của điều trị.

Những vấn đề ở mắt, ít nhất trong 7 ngày :

Mức độ khó chịu và đau
Tần suất khó chịu và đau
Tác động đối với sinh hoạt hàng ngày
Tác động đối với thị lực
Hiệu quả và dung nạp điều trị

Dữ liệu nghiên cứu gần đây cho thấy gần 40% bệnh nhân đeo kính râm, 31% tránh điều hòa không khí, 25% thấy khó khăn khi coi video. Đánh giá này giúp Bs lâm sàng định lượng gánh nặng với các triệu chứng của mắt, tác động của bệnh đối với cuộc sống của bệnh nhân.

Bước 3: Xác định loại khô mắt

Bs lâm sàng nên lưu ý các triệu chứng để phân biệt dạng khô mắt do bốc hơi và thiếu nước để điều trị cho đúng mục tiêu. Khoảng 80 đến 90% mắt khô là do bốc hơi, mặc dù thời gian vỡ phim nước mắt ngắn trong tất cả các trường hợp. TBUT ngắn không đồng nghĩa với mắt khô.

Các bệnh khác cũng gây TBUT ngắn như: ngộ độc do thuốc nhỏ mắt, nhiễm trùng giác mạc, mí mắt lệch, hội chứng mí mắt thòng (floppy), nhiễm trùng demodex, viêm giác mạc chấm nông Thygeson, đau giác mạc do thần kinh. Chẩn đoán phân biệt rất quan trọng để điều trị phù hợp.

Bước 4: Khám và xét nghiệm bổ sung: Bước tiếp theo là khám mắt bệnh nhân, đánh giá mặt nhãn cầu gồm : kết mạc, giác mạc, mí mắt, nhuộm màu, xét nghiệm Schirmer ít nhất một lần.

Bước 5: Điều chỉnh điều trị dựa trên kết quả: Sau khi chẩn đoán, tiếp đến là điều trị phù hợp, xác định và loại bỏ nguyên nhân gây bệnh (như dùng thuốc không thích hợp hoặc yếu tố môi trường). Bệnh nhân bị các bệnh toàn thân như hội chứng Sjogren, Bs lâm sàng nên hội chẩn với các chuyên khoa khác.

Điều trị mắt khô gồm: nước mắt nhân tạo được điều chỉnh theo phân nhóm và mức độ nặng của mắt khô, thuốc chứa chất thẩm thấu, thuốc chống oxy hóa, lipid hoặc các thành phần hoạt tính khác nhằm vào các yếu tố có liên quan, thuốc chống viêm bổ sung.

Kết luận: Chẩn đoán đơn giản, Điều trị hiệu quả.

Tóm lại, phương pháp lấy bệnh nhân làm trung tâm, hợp lý hóa chẩn đoán chính xác và hiệu quả giúp Bs lâm sàng điều trị cho từng cá nhân, cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

Xem xét các triệu chứng, dấu hiệu của mắt khô và các bệnh đi kèm chỉ trong 5 đến 10 phút, Bs lâm sàng có thể chăm sóc cho bệnh nhân tốt hơn.

BS NGÔ VĂN PHƯỢNG – BS NG CƯỜNG NAM

Lược dịch