Khi trẻ xuất hiện đồng thời hai triệu chứng: đổ ghèn mắt và chảy mũi nước, đa số ba mẹ thường nghĩ ngay đến việc bé bị cảm lạnh. Tuy nhiên, trong nhãn khoa, sự kết hợp này thường chỉ ra những vấn đề cụ thể hơn về sự thông thương giữa mắt và mũi.
Tại sao mắt và mũi lại liên quan đến nhau?
Để dễ nhớ, ba mẹ hãy tưởng tượng mắt chúng ta có một “hệ thống thoát nước” tự nhiên. Nước mắt sau khi bôi trơn bề mặt nhãn cầu sẽ chảy vào hai lỗ nhỏ ở góc trong mắt, đi qua một đường ống gọi là lệ đạo để đổ xuống mũi.
Đó là lý do tại sao khi chúng ta khóc, nước mũi cũng chảy ra. Ngược lại, khi mũi bị viêm hoặc tắc nghẽn, “hệ thống thoát nước” này bị ứ đọng, dẫn đến các triệu chứng tại mắt.
Hai “thủ phạm” thường gặp nhất
Tắc lệ đạo bẩm sinh (Thường gặp ở trẻ sơ sinh)
Đây là nguyên nhân hàng đầu. Ở một số trẻ, van ở cuối ống lệ đạo chưa mở hẳn khi chào đời.
Triệu chứng: Mắt bé lúc nào cũng long lanh nước (chảy nước mắt sống), ghèn vàng hoặc trắng xuất hiện thường xuyên, đặc biệt là sau khi ngủ dậy. Khi bé bị sổ mũi, tình trạng đổ ghèn sẽ nặng hơn do đường thoát bị nghẹt hoàn toàn.
Điểm cần nhớ: Thường chỉ bị một bên mắt hoặc cả hai, nhưng không kèm theo đỏ mắt (lòng trắng vẫn trắng).
Viêm kết mạc do virus (Đau mắt đỏ kèm viêm hô hấp)
Trẻ bị nhiễm virus đường hô hấp trên (cảm cúm) thường có biểu hiện “viêm kết mạc hạch”.
Triệu chứng: Bé vừa ho, sổ mũi, sốt nhẹ, vừa có mắt đỏ, cộm và đổ ghèn dây.
Điểm cần nhớ: Mắt thường đỏ rực, bé quấy khóc và có thể lây cho người xung quanh.
Ba mẹ nên làm gì tại nhà?
Đừng quá hoảng loạn, hãy thực hiện các bước chăm sóc cơ bản sau:
Vệ sinh đúng cách
Dùng bông gòn sạch thấm nước muối sinh lý ($NaCl$ 0,9%) lau nhẹ nhàng từ đầu mắt ra đuôi mắt. Mỗi miếng bông chỉ dùng một lần cho một bên mắt để tránh lây nhiễm chéo.
Massage lệ đạo (Nếu do tắc lệ đạo)
Dùng ngón tay trỏ (đã cắt móng và rửa sạch) day ấn nhẹ nhàng vùng góc trong mắt (cạnh gốc mũi) rồi vuốt dọc xuống dưới. Việc này tạo áp lực giúp thông ống dẫn nước mắt. Thực hiện 3-4 lần mỗi ngày.
Rửa mũi
Làm sạch dịch mũi giúp đường thở thông thoáng, gián tiếp giúp giảm áp lực lên hệ thống lệ đạo.
Khi nào cần đưa bé đi khám bác sĩ nhãn khoa?
Dù có thể chăm sóc tại nhà, nhưng ba mẹ cần đưa bé đến gặp bác sĩ ngay nếu thấy các dấu hiệu “báo động đỏ” sau:
Lòng trắng của mắt đỏ rực: Dấu hiệu của viêm nhiễm cấp tính.
Mi mắt sưng nề, đỏ mọng: Có thể bé bị viêm mô tế bào vùng quanh hốc mắt, rất nguy hiểm.
Ghèn mủ xanh, đặc: Dấu hiệu nhiễm trùng vi khuẩn nặng.
Bé sợ ánh sáng: Bé nhắm nghiền mắt hoặc khóc thét khi ra sáng.
Tình trạng không cải thiện sau 2-3 ngày vệ sinh bằng nước muối.
Lời khuyên của bác sĩ:
Tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt có chứa Corticoid hoặc các loại lá cây để đắp cho bé. Đôi mắt trẻ em rất mong manh, việc điều trị sai cách có thể gây ra những biến chứng đáng tiếc như loét giác mạc hay tăng nhãn áp.
Hy vọng bài viết này giúp ba mẹ tự tin hơn trong việc chăm sóc đôi mắt của thiên thần nhỏ. Một đôi mắt sạch, một hơi thở thơm tho là khởi đầu cho sự phát triển khỏe mạnh của con!
Bác sĩ Hứa Anh Hiếu