Giác mạc là lớp màng trong suốt nằm phía trước nhãn cầu, đóng vai trò như “cửa sổ” của mắt, cho phép ánh sáng đi vào trong và hội tụ tại võng mạc. Giác mạc không chỉ giúp mắt nhìn rõ mà còn bảo vệ các cấu trúc bên trong khỏi bụi bẩn và vi khuẩn. Vì vậy, bất kỳ tổn thương nào tại giác mạc đều có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng thị giác.
Viêm giác mạc (Keratitis) là tình trạng viêm của giác mạc, thường do vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng hoặc chấn thương gây ra. Viêm giác mạc có thể nhẹ nhưng cũng có thể diễn tiến nhanh và gây mù nếu không được điều trị đúng và kịp thời.
Viêm giác mạc có thể điều trị khỏi – nếu đúng cách và đúng lúc
Tin tốt là viêm giác mạc hoàn toàn có thể điều trị khỏi, đặc biệt nếu được phát hiện sớm, điều trị đúng nguyên nhân và tuân thủ hướng dẫn điều trị từ bác sĩ chuyên khoa mắt.
Các biểu hiện thường gặp bao gồm:
- Cộm mắt rõ rệt, thường được mô tả như cảm giác có cát trong mắt.
- Cảm giác khó chịu tăng lên khi chớp mắt, do mi mắt cạ vào vùng giác mạc bị tổn thương.
- Chói sáng hoặc sợ ánh sáng, do bề mặt giác mạc không còn trơn láng, gây tán xạ ánh sáng.
- Đỏ mắt, chảy nước mắt, giảm thị lực, nhìn mờ, hoặc xuất hiện đốm trắng trên tròng đen.
Ngay khi có những dấu hiệu này, người bệnh nên đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được khám và làm xét nghiệm cần thiết.
Tùy nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thuốc nhỏ mắt kháng sinh, kháng nấm, kháng virus hoặc phối hợp với thuốc uống, thậm chí truyền tĩnh mạch. Một số trường hợp cần điều trị hỗ trợ bằng nước mắt nhân tạo, thuốc chống viêm không steroid hoặc theo dõi sát trong môi trường bệnh viện.
Xem thêm: Nhỏ mắt bao nhiêu lần 1 ngày là đúng? Tránh lạm dụng gây hại mắt
Dù điều trị tốt, vẫn có thể để lại sẹo nếu tổn thương sâu
Dù viêm giác mạc có thể điều trị khỏi, nhưng nếu lớp giác mạc bị tổn thương sâu, đặc biệt là ở vùng trung tâm trục nhìn, người bệnh vẫn có nguy cơ cao để lại sẹo giác mạc – ngay cả khi viêm đã hết hoàn toàn.
Sẹo giác mạc không chỉ ảnh hưởng đến tính thẩm mỹ của mắt, mà còn gây giảm thị lực vĩnh viễn, đặc biệt nếu sẹo nằm ở trung tâm, nơi ánh sáng đi vào. Những tổn thương này không thể phục hồi bằng thuốc, và thường phải can thiệp thêm bằng các biện pháp phục hồi thị lực chuyên biệt.
Các phương pháp xử lý sau viêm giác mạc có biến chứng
Nếu để lại sẹo sau viêm giác mạc, bệnh nhân có thể được chỉ định một số phương pháp xử lý nhằm phục hồi thị lực, như:
- Đeo kính gọng hoặc kính tiếp xúc đặc biệt (RGP, scleral lens):
Dành cho các trường hợp sẹo không quá nặng nhưng gây loạn thị hoặc giảm thị lực. Kính có thể giúp cải thiện thị lực đáng kể mà không cần can thiệp phẫu thuật. - Ghép giác mạc (Corneal transplant):
Là lựa chọn cho những trường hợp sẹo nặng, loét thủng hoặc giác mạc bị mờ đục hoàn toàn. Có thể thực hiện ghép toàn bộ giác mạc (Penetrating keratoplasty) hoặc ghép từng lớp (lamellar keratoplasty) tùy tình trạng tổn thương. - Laser điều chỉnh sẹo (PTK – Phototherapeutic keratectomy):
Dùng tia laser để làm phẳng bề mặt giác mạc, giảm mờ đục và cải thiện chất lượng thị giác. Áp dụng cho những trường hợp sẹo nông, không quá sâu. - Ghép màng ối (Amniotic membrane transplantation):
Trong giai đoạn viêm hoặc ngay sau viêm, phương pháp này giúp giảm viêm, tái tạo bề mặt giác mạc, hạn chế hình thành sẹo.
Cẩn trọng với corticoid – Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc
Một sai lầm rất phổ biến là tự ý nhỏ thuốc có chứa corticoid khi thấy mắt đỏ, cộm hoặc chảy nước mắt. Corticoid có thể làm giảm triệu chứng nhanh chóng nhưng lại làm suy giảm miễn dịch tại chỗ, khiến vi khuẩn, nấm hoặc virus dễ dàng xâm nhập sâu hơn. Trong viêm giác mạc nhiễm trùng, việc dùng corticoid không đúng lúc có thể làm bệnh nặng lên rất nhanh, gây loét, thủng giác mạc và mất thị lực vĩnh viễn.
Không bao giờ nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt khi chưa được khám và chẩn đoán chính xác. Mỗi nguyên nhân viêm giác mạc cần điều trị khác nhau, và chỉ bác sĩ chuyên khoa mới có thể xác định đúng hướng điều trị.
Đừng chủ quan – Phát hiện sớm, điều trị đúng là chìa khóa
Viêm giác mạc là một tình trạng mắt nguy hiểm nhưng có thể kiểm soát nếu người bệnh không chủ quan và đến khám sớm. Tuyệt đối không được tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có chỉ định, vì có thể làm bệnh tiến triển nặng hơn và gây mất thị lực nhanh chóng.
Hãy nhớ rằng, mắt chỉ có một – và giác mạc không thể tự thay thế nếu đã bị tổn thương vĩnh viễn. Điều trị sớm, đúng nguyên nhân và tuân thủ điều trị là yếu tố quan trọng nhất để bảo vệ thị lực của bạn.
Tài liệu tham khảo
American Academy of Ophthalmology (AAO) – Corneal Ulcer and Keratitis guidelines.
Kanski’s Clinical Ophthalmology: A Systematic Approach, 9th Edition.
Duane’s Ophthalmology, Lippincott Williams & Wilkins.
WHO – Primary Eye Care Training Manual.
Tài liệu chuyên môn Bệnh viện Mắt Trung ương, Việt Nam.