1. Nguyên nhân gây phù võng mạc
Phù võng mạc không phải là một bệnh độc lập mà thường là biến chứng của các bệnh lý nền về mạch máu hoặc viêm nhiễm tại mắt:
- Bệnh võng mạc đái tháo đường: Đường huyết cao kéo dài làm tổn thương các mao mạch nhỏ ở võng mạc, khiến chúng dễ bị rò rỉ dịch và máu vào các mô xung quanh.
- Tắc nghẽn mạch máu võng mạc: Tắc tĩnh mạch võng mạc trung tâm (CRVO) hoặc nhánh tĩnh mạch (BRVO) làm tăng áp lực trong mạch máu, ép dịch tràn ra ngoài gây phù.
- Thoái hóa hoàng điểm tuổi già (AMD) thể ướt: Sự phát triển bất thường của các tân mạch (mạch máu mới) yếu ớt dưới võng mạc dễ bị vỡ và rò rỉ dịch.
- Viêm màng bồ đào: Các phản ứng viêm nhiễm trong mắt kích thích giải phóng các chất trung gian hóa học làm tăng tính thấm thành mạch.
- Hậu phẫu thuật mắt: Phù hoàng điểm dạng nang (Cystoid Macular Edema – CME) đôi khi xuất hiện sau phẫu thuật đục thủy tinh thể hoặc glôcôm do phản ứng viêm thứ phát.
2. Triệu chứng nhận biết
Ở giai đoạn đầu, phù võng mạc ngoại vi có thể không gây triệu chứng rõ rệt. Tuy nhiên, khi dịch ảnh hưởng đến hoàng điểm, người bệnh sẽ gặp các dấu hiệu sau:
Xem thêm bài viết: Viêm Bờ Mi: Mức Độ Nguy Hiểm, Thời Gian Điều Trị Và Cách Kiểm Soát
- Nhìn mờ hoặc suy giảm thị lực trung tâm: Hình ảnh ở trung tâm tầm nhìn trở nên nhòe, mờ, trong khi thị lực ngoại vi vẫn bình thường.
- biến dạng hình ảnh (Metamorphopsia): Các đường thẳng (như cạnh cửa, hàng rào) nhìn thấy bị cong vẹo, lượn sóng hoặc méo mó.
- Thay đổi sắc giác: Màu sắc của sự vật trông nhạt nhòa, thiếu sức sống hoặc biến đổi so với thực tế.
- Ám điểm trung tâm: Xuất hiện một vùng mờ hoặc tối đen ngay chính giữa tầm nhìn.
3. Hướng điều trị
Mục đích chính của điều trị là làm giảm sự rò rỉ dịch, tiêu dịch phù và giải quyết nguyên nhân gốc rễ:
- Tiêm thuốc nội nhãn (Anti-VEGF hoặc Corticosteroid): Đây là phác đồ đầu tay phổ biến nhất hiện nay. Các thuốc kháng yếu tố tăng trưởng nội mạc mạch máu (Anti-VEGF) như Ranibizumab, Aflibercept giúp ức chế sự rò rỉ mạch máu. Corticosteroid được dùng để kiểm soát các ca phù do viêm.
- Laser quang đông võng mạc (Laser Photocoagulation): Sử dụng tia laser để hàn gắn các mạch máu bị rò rỉ hoặc phá hủy các vùng võng mạc thiếu máu nhằm ngăn chặn tăng sinh tân mạch.
- Phẫu thuật cắt dịch kính (Vitrectomy): Được chỉ định khi phù võng mạc do lực co kéo của dịch kính lên hoàng điểm, hoặc khi có xuất huyết dịch kính đi kèm.
- Kiểm soát bệnh lý nền: Bắt buộc phải phối hợp kiểm soát chặt chẽ đường huyết, huyết áp và chỉ số mỡ máu để ngăn ngừa phù tái phát.
References (Tài liệu tham khảo)
American Academy of Ophthalmology (AAO): Retinal Edema and Macular Edema: Causes, Symptoms, and Treatment.
Mayo Clinic: Diabetic Retinopathy & Macular Edema Diagnosis and Treatment.
National Eye Institute (NEI): Macular Edema Data and Statistics / Clinical Practice Guidelines.
Bác Sĩ Trần Huỳnh Linh Giang