Bệnh lý võng mạc ở trẻ sinh non là gì?
Để hiểu một cách đơn giản, võng mạc giống như tấm phim trong máy ảnh, nằm ở đáy mắt và có nhiệm vụ tiếp nhận ánh sáng để giúp chúng ta nhìn thấy mọi vật.
Ở những đứa trẻ sinh đủ tháng, hệ thống mạch máu nuôi dưỡng võng mạc đã phát triển hoàn thiện. Nhưng với trẻ sinh non, các mạch máu này chưa kịp lớn hết. Khi trẻ ra đời sớm, quá trình phát triển tự nhiên này bị gián đoạn. Thay vì phát triển bình thường, các mạch máu mới lại mọc ra một cách bất thường, vô tổ chức, dễ vỡ và gây sẹo. Những vết sẹo này có thể co kéo, làm bong võng mạc ra khỏi đáy mắt, dẫn đến mù lòa.
Những em bé nào có nguy cơ cao mắc bệnh?
Không phải tất cả trẻ sinh non đều bị ROP. Bệnh thường “gọi tên” những chiến binh tí hon thuộc nhóm sau:
Xem thêm bài viết: Củng mạc là gì? Chức năng của củng mạc?
- Trẻ có cân nặng khi sinh dưới 1.500 gram.
- Trẻ sinh ra ở tuổi thai dưới 33 tuần.
- Những trẻ sinh non có kèm theo các yếu tố nguy cơ như: phải thở oxy liều cao hoặc kéo dài, bị ngạt khi sinh, nhiễm trùng, hoặc phải truyền máu nhiều lần.
Căn bệnh “giấu mặt” nguy hiểm
Điều đáng sợ nhất của bệnh lý võng mạc ở trẻ sinh non là hoàn toàn KHÔNG CÓ triệu chứng biểu hiện ra bên ngoài.
Mắt bé nhìn vẫn trong veo, không đỏ, không sưng, không chảy nước mắt và bé cũng không hề quấy khóc vì đau. Cha mẹ không thể nhìn bằng mắt thường mà biết con mình có bị bệnh hay không. Khi mắt bé bắt đầu có biểu hiện lạ như lòng đen có ánh trắng, hoặc bé không biết nhìn theo mẹ, thì bệnh thường đã ở giai đoạn quá muộn, cơ hội cứu vãn thị lực rất thấp.
Chiếc “chìa khóa vàng”: Khám sàng lọc đúng lịch
Cách duy nhất và an toàn nhất để bảo vệ đôi mắt của con là tuân thủ nghiêm ngặt lịch khám mắt sàng lọc. Bác sĩ nhãn khoa sẽ dùng thiết bị chuyên dụng để soi và đánh giá chính xác các mạch máu ở đáy mắt bé.
- Thời điểm khám lần đầu tiên: Thông thường khi trẻ được 3 – 4 tuần tuổi sau khi sinh (hoặc khi tuổi thai đạt mốc 31 – 32 tuần).
- Các lần khám tiếp theo: Tùy vào kết quả lần đầu, bác sĩ sẽ hẹn khám lại sau mỗi 1 đến 2 tuần cho đến khi mạch máu võng mạc của bé phát triển hoàn chỉnh.
Hướng điều trị hiện nay như thế nào?
May mắn thay, phần lớn các trường hợp ROP ở giai đoạn nhẹ sẽ tự thoái triển và tự khỏi mà không cần can thiệp, chỉ cần theo dõi sát sao.
Với những trường hợp bệnh tiến triển nặng hơn, y học hiện đại có những phương pháp điều trị rất hiệu quả nếu chẩn đoán kịp thời:
- Tiêm thuốc nội nhãn: Bác sĩ tiêm một loại thuốc đặc biệt vào mắt để ngăn chặn sự phát triển của các mạch máu bất thường.
- Laser quang đông: Dùng tia laser để phá hủy các vùng võng mạc chưa có mạch máu, ngăn không cho chúng sinh ra các mạch máu xấu gây co kéo.
Bác Sĩ Hứa Anh Hiếu